name='viewport'/> link rel=“canonical”href=“https://ahiredeepak.blogspot.com/” /> स्व-काव्यांकुर (Swa-Kavyankur): नोव्हेंबर 2025

कांदा उत्पादन आणि व्यापार व्यवसाय | Onion production and trading business

कांदा उत्पादन आणि व्यापार व्यवसाय | Onion Production & Trading Business – संपूर्ण मार्गदर्शक

Kanda utpadan ani Vyapar vyavasay

    कांदा (Onion) हे भारतातील सर्वाधिक लागवड केले जाणारे आणि नाफ्याचा हमी देणारे भाजीपाला पीक आहे. महाराष्ट्र, विशेषतः नाशिक, पुणे, अहमदनगर, लातूर हे कांदा उत्पादनासाठी प्रसिद्ध प्रदेश आहेत. योग्य हवामान, उत्तम जाती, पाणी व्यवस्थापन आणि विपणन रणनीती यांच्या मदतीने कांदा उत्पादन आणि व्यापार हा अत्यंत फायदेशीर व्यवसाय ठरतो.

कांदा पिकासाठी आवश्यक हवामान 

(Climate Requirements)

  • कांद्यासाठी थंड वातावरण अनुकूल.

  • वाढीच्या सुरुवातीला 10–15°C

  • गाठी वाढताना 13–24°C

  • दिवसाचे तापमान 25–30°C, रात्री 15–20°C

  • 11–12 तास सूर्यप्रकाश, 70–75% आर्द्रता

  • अतिवृष्टी, उष्ण व दमट हवामान कांद्याला हानिकारक.

योग्य जमीन (Soil Requirements)

  • उत्तम निचऱ्याची मध्यम ते मध्यम भारी जमीन

  • सेंद्रिय खत असेल तर मुरमाड जमीनही चालते

  • सामू (pH) 6.5–7.0

  • क्षारता 0.5 ते 1%

कांद्याच्या सुधारित जाती (Improved Onion Varieties)

खरीप हंगाम

  • N-53

  • Baswant-780

  • Agrofound Dark Red

  • Bhimraj

  • Arka Kalyan

रांगडा हंगाम

  • Phule Samarth

  • Bhima Super

  • Bhima Red

  • Bhima Shakti

रब्बी / उन्हाळी

  • N-2-4-1

  • Pusa Red

  • Bhima Shakti

  • Arka Niketan

  • Udaipur-101

  • Agrofound Light Red

पांढरा कांदा

  • Phule Safed

  • Bhima Shweta

  • Agrofound White

  • Pusa White Flat

पिवळा कांदा

  • Phule Suvarna

लागवड पद्धत (Sowing & Transplanting)

Kanda utpadan ani Vyapar vyavasay

  • खरीप: बी पेरणी – मे, रोपांची लागवड – जुलै, काढणी – ऑक्टो/नोव्हें.

  • रांगडा: बी पेरणी – ऑगस्ट/सप्टें., लागवड – ऑक्टो/नोव्हें.

  • रब्बी: बी पेरणी – ऑक्टो/नोव्हें., लागवड – डिसें./जानेवारी (उन्हाळ कांदा).

  • रोपे गादी वाफ्यावर तयार करून पुनर्लागवड करणे फायदेशीर.

पाणी व्यवस्थापन (Irrigation Management)

  • सुरुवातीला बेताचे पाणी

  • गाठ वाढीच्या 45–100 दिवसांत नियमित सिंचन

  • अनियमित पाण्यामुळे जोडकांदा वाढतो

खत व्यवस्थापन (Fertilizer Management)

  • हेक्टरी 40–50 गाड्या शेणखत

  • सेंद्रिय खतांसह

    • N – 100 kg

    • P – 50 kg

    • K – 50 kg

  • नत्राचे विभाजन –

    • 50 kg पुनर्लागवडपूर्वी

    • उर्वरित 30 व 45 दिवसांनी

किड नियंत्रण (Pest Management)

मुख्य किडी:

  • फुलकिडे (Thrips)

  • कांद्यावरील माशी

  • कटवर्म

  • तांबडे कोळी

  • वाळवी

थ्रीप्समुळे 30–40% नुकसान होऊ शकते. नियमित निरीक्षण आणि औषध फवारणी आवश्यक.

रोग नियंत्रण (Disease Management)

मुख्य रोग:

  • मर रोग

  • काळा करपा

  • पांढरी सड

  • मूळकूज

  • जांभळा करपा

  • काजळी

  • कोलेटोट्रीकम

साठवणीत:

  • मानकुज

  • काजळी रोग

लक्षणे ओळखून वेळेवर उपचार करणे अत्यावश्यक.

काढणी व प्रतवारी (Harvesting & Grading)

  • पानाखालील मान मऊ होणे, पाने वाकणे ही पिकत आल्याची चिन्हे

  • 100–110 दिवसांत खरिप कांदा तयार

  • काढणी नंतर 3–4 दिवस सूर्यप्रकाशात वाळवणे

  • प्रतवारी करून एकसारखा माल दिल्यास चांगला भाव मिळतो.

कांदा प्रक्रिया उद्योग (Value Addition / Processing)

कांदा व्यापार व्यवसाय (Onion Trading Business)

महाराष्ट्रात कांदा व्यापार हा अत्यंत फायदेशीर, कमी गुंतवणुकीत सुरू होणारा व्यवसाय आहे.

Kanda utpadan ani Vyapar vyavasay

व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आवश्यक पायऱ्या (Steps to Start Onion Trading Business)

1. व्यवसाय योजना तयार करा

  • गुंतवणूक

  • पुरवठा साखळी

  • खरेदी-विक्री दर

  • नफा अंदाज

2. योग्य ठिकाण निवडा

  • उत्पादन क्षेत्राजवळ साठवणूक 

  • APMC मार्केटजवळ

  • गोदाम व ट्रान्स्पोर्ट सोय

3. आवश्यक नोंदणी व परवाने

  • Shop Act License

  • APMC Trading License

  • GST Registration

  • PAN, TAN

  • व्यवसाय नोंदणी → वैयक्तिक मालकी / भागीदारी / Pvt. Ltd.

4. माल खरेदीसाठी विश्वासार्ह स्रोत तयार करा

  • थेट शेतकरी

  • APMC घाऊक बाजार

  • कोल्ड स्टोरेज ऑपरेटर्स

5. विक्रीसाठी मार्केटिंग रणनीती

  • किरकोळ विक्रेते

  • हॉटेल, रेस्टॉरंट सप्लाय

  • सुपरमार्केट

  • B2B प्लॅटफॉर्म – Udaan, JioMart Partner, ONDC

  • स्वत:चे ब्रँडिंग → ‘Premium A-Grade Onion



© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************

येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , , ,

डाळिंब लागवड तंत्रज्ञान व शिफारसी | Pomegranate Farming Guide in Marathi

डाळिंब लागवड तंत्रज्ञान व परिसंवादातील महत्वाच्या शिफारसी | 

Pomegranate Farming Guide in Marathi


dalimb lahvad tantradanyan

        डाळिंब हे कमी पाऊस, हलकी ते मध्यम जमीन आणि कोरडवाहू हवामानासाठी उत्तम समजले जाणारे फळपीक आहे. महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर, सोलापूर, पुणे, नाशिक, बीड आणि उस्मानाबाद भागातील शेतकऱ्यांसाठी डाळिंब हे उच्च उत्पादन देणारे, निर्यातक्षम आणि नफा देणारे पीक ठरले आहे.

dalimb lagavad tantradnyan


        महाराष्ट्रात प्रामुख्याने गणेश, मृदुला, आरक्ता आणि भगवा या जातींची लागवड मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. वर्षातून तीन बहार येत असल्यामुळे शेतकरी आपल्या संसाधनांनुसार बहार निवडू शकतो.


    
        मात्र गेल्या काही वर्षांपासून डाळिंब बागेत मर रोग, तेलकट डाग, सुत्रकृमी व फुलगळ यांसारख्या समस्यांचा प्रादुर्भाव वाढला आहे. यावर उपाय म्हणून नाशिक जिल्ह्यातील विठेवाडी येथे अखिल महाराष्ट्र डाळिंब उत्पादक संघ व वसंतदादा साखर कारखाना यांच्या संयुक्त विद्यमाने डाळिंब परिसंवाद आयोजित करण्यात आला. या कार्यक्रमात तज्ज्ञांनी दिलेल्या शिफारसी पुढीलप्रमाणे—

डाळिंब उत्पादक शेतकऱ्यांसमोरील मुख्य समस्या

1. मर रोग

2. तेलकट डाग (Oily spot)

3. सुत्रकृमी (Nematodes)

4. फुलगळ (Flower drop)

१) मर रोग नियंत्रणासाठी शिफारसी

  • लागवडीचा खड्डा २५% शेणखत + २५% वाळू मिसळून भरावा.

  • रोपे नेहमी दर्जेदार, रोगमुक्त आणि खात्रीशीर रोपवाटिकेतूनच घ्यावीत.

  • फ्युजसियम नियंत्रणासाठी ०.१% कार्बेनडेझिमचे द्रावण खोडाजवळ आळ्यात ओतावे.

  • ट्रायकोडर्मा २५ ग्रॅम/झाड हे ५ किलो शेणखतात मिसळून द्यावे.

  • बुरशी वाढीसाठी २ किलो शेणखत प्रति झाड खोडाजवळ द्यावे.

२) तेलकट डाग रोग नियंत्रण 

(Oily Spot Management)

  • योग्य अंतरावर (४.५ × ३.० मी.) लागवड करावी.

  • फक्त निरोगी गुटी कलमांची निवड करावी.

  • वाढीच्या अवस्थेत ३–४ प्रमुख खोडे ठेवून इतर धुमारे काढावेत.

  • बागेत सूर्यप्रकाश व हवा खेळती राहील याची काळजी घ्यावी.

  • रोगग्रस्त पाने, फुले, खोड गोळा करून नष्ट करावीत.

  • छाटणीनंतर १००% बोर्डो मिश्रणाची फवारणी करावी.

  • त्यानंतर १० दिवसांनी स्ट्रेप्टोसायक्लीनची फवारणी करावी.

३) सुत्रकृमी (Nematode) नियंत्रण

  • बहार धरताना हेक्टरी १.५–२ टन निंबोळी पेंड मिसळावी.

  • अथवा कार्बोफ्युरॉन ३% – १३५ किलो/हेक्टरी द्यावे.

  • किंवा फोरेट १०% – ४० किलो/हेक्टरी मुळाजवळ मातीत मिसळून द्यावे.

  • पॅसिलोमायसिस व ट्रायकोडर्मा पावडर ५ ग्रॅम/लिटर पाण्यात मिसळून बुंध्याभोवती ओतावे.

  • हिरवळीच्या खतासाठी ताग/धेंचा वापर करावा.

  • प्रादुर्भावग्रस्त भागात झेंडू लावणे अत्यंत फायदेशीर.

४) फुलगळ (Flower Drop) नियंत्रण

  • वर्षातून एकच बहार घेणे उत्तम.

  • बहार धरताना हलकी छाटणी करावी.

  • बहारानंतर झाडाला योग्य खत व पाणी द्यावे.

  • बाग स्वच्छ ठेवावी; अनावश्यक ताण देऊ नये.

  • जास्त पाणी टाळावे.

  • महत्वाच्या किड-रोगांचे वेळीच व्यवस्थापन करणे आवश्यक.

निर्यातक्षम डाळिंब उत्पादनासाठी महत्वाच्या सूचना

  • ठिबक सिंचनाचा वापर करावा.

  • ओलावा नियंत्रण ही गुणवत्तेची कळी.

  • फळगळ टाळण्यासाठी नियमित मशागत, छाटणी व पोषक द्रव्य व्यवस्थापन करावे.

  • अवकाळी पाऊस व आर्द्रतेचे व्यवस्थापन करण्यासाठी योग्य फवारणी कार्यक्रम ठेवावा.

  • बाजारपेठ, आकार, रंग, टिकाव याची काळजी घेऊन निर्यात दर्जाचे उत्पादन घ्यावे.

निष्कर्ष

    डाळिंब हे महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी उच्च उत्पन्न देणारे फळपीक आहे. योग्य तंत्रज्ञान, रोग-कीड व्यवस्थापन आणि तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनानुसार काम केल्यास निर्यातक्षम, टिकाऊ आणि भरघोस उत्पादन घेणे शक्य आहे. विठेवाडी परिसरात झालेल्या या परिसंवादातील शिफारसी डाळिंब उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरल्या आहेत.

© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

www.digitalkrushiyog.com

digitalkrushiyog@gmail.com

******************************************
Telegram :
******************************************
Facebook :
******************************************
Instagram : 
******************************************
YouTube :

******************************************
Quora :
https://mr.quora.com/profile/Deepak-Ahire-5?ch=10&oid=1651193170&share=74b6a2ed&srid=hZHxKh&target_type=user
******************************************
Koo :
******************************************
Pintrest:
******************************************
Share chat :
******************************************
Twitter :
@DeepakA86854129
******************************************
Website :

******************************************

Pomegranate Farming | Bhagwa Pomegranate | Maharashtra Horticulture

येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , ,

द्राक्ष उत्पादन तंत्रज्ञान l Grape production Technology

द्राक्ष उत्पादन तंत्रज्ञान 

Grape Production Technology


Draksh utpadan tantradnyan

    भारतामध्ये फळपिकांपैकी द्राक्षपीक (Grapes) हे अत्यंत लोकप्रिय आणि आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर पीक मानले जाते. विशेषतः निर्यातक्षम द्राक्षांच्या वाढत्या मागणीमुळे द्राक्ष उत्पादनातून शेतकरी चांगला नफा मिळवत आहेत. देशातील एकूण द्राक्ष लागवडीपैकी ६०–७०% हिस्सा महाराष्ट्रात असून नाशिक, सांगली, पुणे, सोलापूर हे प्रमुख द्राक्ष उत्पादक जिल्हे आहेत.

    या लेखामध्ये आधुनिक द्राक्ष उत्पादन तंत्रज्ञान, जमीन निवड, हवामान, जाती, लागवड प्रक्रिया, छाटणी, सिंचन, पोषण व्यवस्थापन ते निर्यातपर्यंत सर्व माहिती दिली आहे. नवीन आणि अनुभवी बागायतदारांसाठी हा ब्लॉग उपयुक्त ठरेल.

१. भारतातील द्राक्ष उत्पादनाचे महत्त्व

    द्राक्ष हे भारतातील सर्वाधिक निर्यात होणाऱ्या फळांपैकी एक असून यामुळे मोठ्या प्रमाणात परकीय चलन मिळते.
    भारत जागतिक बाजारपेठेत उच्च प्रतीचे ताजे द्राक्ष निर्यात करण्यासाठी प्रसिद्ध आहे.

द्राक्षाचा वापर पुढील उद्योगांमध्ये होतो:

  • ताजी द्राक्षे

  • बेदाणे (Raisins)

  • द्राक्षरस (Juice)

  • वाईन (Wine Grapes)

  • फ्लेवर्स, सिरप, अर्क

  • औषधी उपयोग


२. नाशिक – भारताचे 'ग्रेप्स कॅपिटल'

    नाशिक जिल्ह्यातील हवामान, माती आणि पाण्याची परिस्थिती द्राक्ष लागवडीसाठी अत्यंत अनुकूल आहे. त्यामुळे नाशिकला "Grapes Capital of India" म्हणून ओळख मिळाली आहे.

कारणे:

  • उपयुक्त तापमान व भौगोलिक परिस्थिती

  • दर्जेदार द्राक्ष उत्पादन

  • मोठ्या प्रमाणात वाईनरी प्रकल्प 

  • निर्यातीसाठी योग्य पायाभूत सुविधा

नाशिकची द्राक्षे जागतिक बाजारपेठेत ‘ब्रँड’ म्हणून स्थापित झाली आहेत.

Draksh utpadan tantradnyan

३. निर्यातक्षम द्राक्ष उत्पादनाची गरज

    जगभरात द्राक्षांची मागणी वाढत आहे. परंतु निर्यातक्षम द्राक्षे तयार करण्यासाठी शेतकऱ्यांना काही अडचणींचा सामना करावा लागतो:

  • हवामानातील बदल

  • गुणवत्तेतील असमानता

  • अन्नद्रव्य व्यवस्थापनातील त्रुटी

  • रोग व कीड नियंत्रण

  • आंतरराष्ट्रीय मानके (EU Standards) पाळण्याचे आव्हान

    तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर केल्यास उत्कृष्ट द्राक्ष उत्पादन शक्य आहे.
इस्राईल, कॅलिफोर्निया, स्पेन सारख्या देशांप्रमाणे तंत्रज्ञान वापरल्यास उत्पादन ३०–४०% वाढू शकते.

४. द्राक्ष लागवडीपूर्वी आवश्यक तयारी

द्राक्षबाग उभारताना सर्वप्रथम खालील बाबींचे परीक्षण आवश्यक आहे:

(अ) जमिनीचे परीक्षण

जमिनीचा pH : 6.5–7.5 आदर्श
EC : 0.5 पेक्षा कमी
बोरॉन, सोडियम, क्षार यांचे प्रमाण कमी असावे.

(ब) पाण्याचे परीक्षण

  • EC < 1.0

  • क्षारांचे प्रमाण कमी

  • कठीण पाणी टाळावे

(क) हवामान

द्राक्ष लागवड उबदार-समशीतोष्ण पट्ट्यात चांगली होते.
उत्तम तापमान :

  • वाढीच्या काळात 15–35°C

  • थंडी व गारठा टाळावा

  • पानगळ–जागृती काळात तापमान स्थिर असावे

५. द्राक्षाच्या प्रमुख जाती (Grape Varieties)

भारतामध्ये दोन प्रकारच्या जाती पाहायला मिळतात:

(१) बिया असणाऱ्या जाती

  • अनाबेशाही

  • बंगलोर ब्लू

  • बंगलोर पर्पल

  • गुलाबी

(२) बिनबियांच्या जाती (Seedless Varieties) – निर्यातीसाठी लोकप्रिय

  • थॉम्पसन सिडलेस

  • सोनाका

  • शरद

  • तास-गणेश

  • माणिक चमन

  • फ्लेम सिडलेस (काळी)

थॉम्पसन गटातील जाती भारतातील निर्यातीसाठी सर्वाधिक मागणीच्या आहेत.

६. द्राक्ष लागवडीसाठी उपयुक्त माती (Soil Requirements)

Draksh utpadan Tantradnyan

द्राक्षासाठी मध्यम खोल, काळी, मुरमाड जमीन सर्वोत्तम मानली जाते.

आदर्श माती गुणधर्म

  • निचऱ्याची चांगली सोय

  • पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता

  • सूक्ष्म व स्थूल कणांचे संतुलित प्रमाण

  • सेंद्रिय कर्ब 0.75% पेक्षा जास्त

  • pH – 6.5 ते 7.5

अयोग्य जमिनी

  • भारी चिकणमाती

  • क्षारयुक्त माती

  • पाणथळ जमीन

  • उथळी जमीन

७. जमीन तयारी व बाग उभारणी (Vineyard Establishment)

(१) नांगरणी व भुसभुशीत तयारी

  • खोल नांगरणी

  • दोन-तीन कुळवणी

  • २५ ते ३० टन शेणखत प्रति हेक्टरी

  • मुरूम मिसळून निचरा सुधारणा

(२) ओलांडे व मालकाडी तयार करणे

द्राक्षात ३ प्रमुख पद्धती:

१) "H" पद्धत

  • महाराष्ट्रात सर्वाधिक लोकप्रिय

  • दोन्ही बाजूंना ओलांडे

  • फळकाडी 10–12 प्रति ओलांडा

  • उत्पादन क्षमता वाढते

२) T-ट्रेलिस पद्धत

३) यलो-रोज पद्धत

Draksh utpadan Tantradnyan

८. द्राक्ष रोपांची लागवड (Planting Techniques)

वेळ

  • जून–जुलै (मान्सूनपूर्व)

  • ऑक्टोबर–नोव्हेंबर (हिवाळी काळ)

अंतर

  • 10 x 6 फूट किंवा जातीप्रमाणे

  • वेलींची हवा खेळती राहील असे नियोजन

लागवडीदरम्यान काळजी

  • मुळे तुटू नयेत

  • बुरशीनाशक द्रावणात बुडवून लागवड

  • लागवडीनंतर ताबडतोब पाणी

९. वाढ व्यवस्थापन (Canopy Management)

डोळे फुटणे : 20–25 दिवस

फुटव्यांना आधार देणे

शेंडा मारणे (Pinching)

फळकाडी तयार करणे

छाटणीचे प्रकार

  • खरड छाटणी (April Pruning)

  • फळ छाटणी (October Pruning)

छाटणी हे द्राक्ष उत्पादनातील सर्वात महत्त्वाचे तंत्र आहे. योग्य छाटणीमुळे घडाचा आकार, गोडवा, उत्पादन आणि दर्जा सुधारतो.

१०. अन्नद्रव्य व्यवस्थापन (Nutrient Management)

द्राक्षाला मोठ्या प्रमाणात अन्नद्रव्यांची गरज असते.
मुख्य अन्नद्रव्ये:

  • नायट्रोजन

  • फॉस्फरस

  • पोटॅश

  • कॅल्शियम

  • मॅग्नेशियम

  • सूक्ष्मअन्नद्रव्ये (Zn, Fe, B, Mn)

फर्टिगेशन पद्धतीत खते दिल्यास २०–२५% अन्नद्रव्ये वाचतात.

११. सिंचन व्यवस्थापन (Irrigation)

द्राक्षासाठी सर्वात उपयुक्त पद्धत: ठिबक सिंचन (Drip Irrigation)

लाभ:

  • पाण्याची 40–50% बचत

  • फर्टिगेशन सोपे

  • मातीचा निचरा सुधारतो

  • मूळ क्षेत्रात अचूक पाणी

महत्त्वाचे :

  • फळ धरल्या नंतर अनावश्यक पाणी देणे टाळावे

  • ओलाव्यातील चढ-उतारामुळे घड फुटतात

१२. रोग व कीड व्यवस्थापन (IPM)

द्राक्षातील प्रमुख रोग:

  • माईल्ड्यू (Downy mildew)

  • गोऱ्हा (Powdery mildew)

  • अँथ्राक्नोज

  • बुरशीजन्य रोग

कीड:

  • फुलकिडे

  • खटमळ

  • पानकिडे

जैविक + रासायनिक IPM वापरल्यास खर्च कमी व उत्पादन सुरक्षित होते.

१३. द्राक्ष काढणी (Harvesting)

काढणीची लक्षणे:

  • दाण्याचा रंग

  • गोडवा (TSS 18–22%)

  • दाण्याची मजबुती

  • घडांचा आकार

काढणीदरम्यान:

  • हातमोजे वापरा

  • घड दाबू नका

  • सावलीत पॅकिंग करा

१४. निर्यात प्रक्रियेसाठी आवश्यक गोष्टी

  • Global GAP प्रमाणपत्र

  • ग्रेडिंग–पॅकिंग नियम

  • शीतगृह सुविधा

  • अवशेषमुक्त उत्पादन (MRL Check)

  • ट्रेसेबिलिटी सिस्टम

भारताकडून सर्वाधिक निर्यात UAE, युरोप, रशिया, बांगलादेशमध्ये होते.

१५. द्राक्ष बाग उभारणीमध्ये मनुष्यबळाची भूमिका

द्राक्षामध्ये बहुतेक कामे हाताने करावी लागतात:

  • छाटणी

  • घड विरळणी

  • विस्तार व्यवस्थापन

  • फवारणी

  • बेल बांधणी

म्हणून बाग उभारणीच्या आधी मनुष्यबळ उपलब्धता तपासणे आवश्यक आहे.

१६. योग्य पायाभूत सुविधांचे महत्त्व

बाजार जोडणीसाठी आवश्यक सुविधा:

  • रस्ते

  • वीज

  • कोल्ड स्टोरेज

  • पॅकहाऊस

  • शीतवाहतूक

या सुविधांमुळे शेतकरी योग्य वेळी, योग्य बाजारात माल पाठवू शकतात.

१७. निष्कर्ष

    द्राक्ष लागवड ही अतिशय फायदेशीर आणि विज्ञानाधिष्ठित शेती आहे. योग्य जमीन, हवामान, वैज्ञानिक तंत्रज्ञान, छाटणी, सिंचन आणि रोग व्यवस्थापन केल्यास द्राक्ष उत्पादनाचा स्तर जागतिक दर्जाचा होतो.

    भारताचा द्राक्ष उद्योग वेगाने वाढत असून निर्यात, वाईन उद्योग, बेदाणे उत्पादन यामुळे द्राक्ष शेतकऱ्यांसमोर मोठ्या संधी उपलब्ध आहेत.

उत्पादन वाढ—गुणवत्ता वाढ—निर्यात वाढ
हीच आधुनिक द्राक्ष उत्पादन तंत्रज्ञानाची किल्ली आहे.

© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

www.digitalkrushiyog.com

digitalkrushiyog@gmail.com

******************************************
Telegram :
******************************************
Facebook :
******************************************
Instagram : 
******************************************
YouTube :

******************************************
Quora :
https://mr.quora.com/profile/Deepak-Ahire-5?ch=10&oid=1651193170&share=74b6a2ed&srid=hZHxKh&target_type=user
******************************************
Koo :
******************************************
Pintrest:
******************************************
Share chat :
******************************************
Twitter :
@DeepakA86854129
******************************************
Website :

******************************************

येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , , ,
याची सदस्यत्व घ्या: टिप्पण्या (Atom)

कॉर्पोरेटचा मार्ग सोडून मातीकडे वळण | From Corporate Career to Green Rural Entrepreneurship – Nature’s Bliss Story

  कॉर्पोरेटचा मार्ग सोडून मातीकडे वळण: ‘Nature’s Bliss’ने घडवलेला ग्रामीण परिवर्तनाचा प्रवास | From Corporate Career to Green Rural Entrepre...