सब्जा लागवड : कमी खर्चात सुगंधी व औषधी वनस्पतीची फायदेशीर शेती
Sabja Farming Information in Marathi
डिजिटल कृषियोग मध्ये आपले स्वागत आहे.
आज आपण जाणून घेणार आहोत औषधी, सुगंधी आणि आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाची अशी सब्जा (Sabja) वनस्पती. तुळशी कुळातील ही वनस्पती सुगंधी तेलासाठी, औषधी उपयोगासाठी तसेच मसाला उद्योगात मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते. ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांसाठी कमी खर्चात चांगले उत्पन्न देणारे हे पीक ठरू शकते.
सब्जा वनस्पतीची वैशिष्ट्ये
सब्जा ही तुळशीच्या कुळातील वनस्पती आहे.
या झाडाला तीव्र सुगंध असतो.
पाने, बिया आणि तेल यांना मोठी मागणी असते.
सुगंधी तेल, अर्क आणि औषधी उत्पादनांसाठी वापर केला जातो.
फ्रान्स, इजिप्त आणि रियुनियन बेटांमध्ये व्यापारी पद्धतीने लागवड केली जाते.
हवामान व जमीन
उष्ण व दमट हवामान या पिकासाठी उपयुक्त असते.
मध्यम ते हलकी जमीन चालते.
पाण्याचा निचरा चांगला असलेली जमीन निवडावी.
तुळशी जिथे चांगली येते, तिथे सब्जा देखील उत्तम वाढते.
सब्जा लागवड पद्धत
बियाण्यांपासून रोपे तयार करून लागवड करतात.
एप्रिल-मे महिन्यात रोपवाटिका तयार करावी.
ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये लागवड करणे योग्य मानले जाते.
लागवडीसाठी साधारण 90 x 60 सें.मी. अंतर ठेवावे.
एकरी सुमारे ७२०० ते ७३०० रोपे लागतात.
खत व्यवस्थापन
शेणखत : सुमारे ३५०० किलो प्रति एकर
नत्र : १५ किलो
स्फुरद : १५ किलो
योग्य खत व्यवस्थापनामुळे तेलाचे प्रमाण व उत्पादन वाढते.
उत्पादन
फुलोरा आल्यानंतर पीक कापणीस तयार होते.
एका हंगामात २ ते ४ कापण्या मिळतात.
एकरी ८ ते १० मेट्रिक टन हिरवा पाला मिळू शकतो.
सुमारे १००० किलो पानांपासून १ किलो सुगंधी तेल मिळते.
तेलामध्ये साधारण ०.२% तेलाचे प्रमाण असते.
प्रति एकर १० ते १२ किलो बियाणे मिळू शकते.
सब्जाचे उपयोग
१) औषधी उपयोग
पोटाचे विकार
कानदुखी
खोकला
विषबाधा यावर पारंपरिक उपचारात वापर
२) खाद्य उद्योगात उपयोग
सब्जा तेलाचा वापर:
बेकरी पदार्थ
मसाले
सॉस व केचप
मांसाहारी पदार्थ
टूथपेस्ट व सुगंधी उत्पादने
३) धार्मिक उपयोग
मशिदी व परिसरात लागवड केली जाते.
बाजारपेठ
सब्जा पिकाला औषधी व सुगंधी उद्योगातून मोठी मागणी आहे.
सुगंधी तेल कंपन्या, औषध उत्पादक संस्था आणि मसाला उद्योग हे मुख्य खरेदीदार आहेत.
निष्कर्ष
सब्जा हे कमी खर्चात, कमी क्षेत्रात आणि कमी कालावधीत उत्पादन देणारे फायदेशीर पीक आहे. सुगंधी तेल, औषधी उपयोग आणि बाजारातील मागणी यामुळे शेतकऱ्यांसाठी हा एक चांगला पर्याय ठरू शकतो.
अशाच शेतीविषयक माहितींसाठी
Digital Krushiyog चॅनलला Subscribe करा.
© दीपक केदू अहिरे
नाशिक
deepakahire1973@gmail.com
******************************************
Telegram :
******************************************
Facebook :
******************************************
******************************************
YouTube :
******************************************
Quora :
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
Twitter :
@DeepakA86854129
******************************************
Website :
******************************************
