वाचन प्रेरणा दिन विशेष लेख : वाचाल तर वाचाल!If You Read, You Will Rise!
लेखक : दीपक केदू अहिरे, नाशिक
पाचवीत असताना लिहिलेली पहिली कविता, शालेय जीवनात लागलेला वाचनाचा छंद, सुट्टीत वाचलेली ७५ हून अधिक पुस्तके आणि आजचा पत्रकार, ब्लॉगर, कंटेन्ट रायटर, लेखक व कवी म्हणून झालेला प्रवास... वाचनाने माझे आयुष्य समृद्ध केले.
वाचनाने घडवले माझे व्यक्तिमत्त्व
वाचन माणसाला केवळ ज्ञान देत नाही, तर त्याची विचार करण्याची पद्धत बदलते. नवनवीन कल्पना सुचवते, कल्पनाशक्तीला चालना देते आणि व्यक्तिमत्त्व समृद्ध करते. माझ्या आयुष्यात वाचनाचे असेच महत्त्व राहिले आहे. 'वाचाल तर वाचाल' हा केवळ संदेश नसून तो माझ्या जीवनाचा मंत्र बनला आहे.
आज वाचन प्रेरणा दिनाच्या निमित्ताने माझ्या वाचनप्रवासातील काही आठवणी सांगाव्याशा वाटतात.
वाचन प्रेरणा दिन विशेष लेख : वाचाल तर वाचाल!
If You Read, You Will Rise!
लेखक : दीपक केदू अहिरे, नाशिक
पाचवीत असताना लिहिलेली पहिली कविता, शालेय जीवनात लागलेला वाचनाचा छंद, सुट्टीत वाचलेली ७५ हून अधिक पुस्तके आणि आजचा पत्रकार, ब्लॉगर, कंटेन्ट रायटर, लेखक व कवी म्हणून झालेला प्रवास... वाचनाने माझे आयुष्य समृद्ध केले.
वाचनाने घडवले माझे व्यक्तिमत्त्व
वाचन माणसाला केवळ ज्ञान देत नाही, तर त्याची विचार करण्याची पद्धत बदलते. नवनवीन कल्पना सुचवते, कल्पनाशक्तीला चालना देते आणि व्यक्तिमत्त्व समृद्ध करते. माझ्या आयुष्यात वाचनाचे असेच महत्त्व राहिले आहे. 'वाचाल तर वाचाल' हा केवळ संदेश नसून तो माझ्या जीवनाचा मंत्र बनला आहे.
आज वाचन प्रेरणा दिनाच्या निमित्ताने माझ्या वाचनप्रवासातील काही आठवणी सांगाव्याशा वाटतात.
पाचवीत लिहिली 'माझा गाव' ही पहिली कविता
माझे शालेय शिक्षण रयत शिक्षण संस्थेच्या आसखेडा विद्यालयात झाले. मी पाचवीत असताना 'माझा गाव' नावाची कविता लिहिली. त्या कवितेवर तत्कालीन शालेय शिक्षण अधिकाऱ्यांनी कौतुकाची थाप देत, या परिसरात वाचन वाढवावे, अशा आशयाची टिप्पणी केली होती.
त्या छोट्याशा कौतुकाने मला लेखन आणि वाचनाची प्रेरणा मिळाली. त्यानंतर शालेय पाठ्यपुस्तकांबरोबरच अवांतर पुस्तकांचे वाचनही वाढू लागले. नकळत पुस्तकांशी मैत्री जडली आणि वाचन हा माझ्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग बनला.
'छोटा दोस्त'पासून पंचतंत्रापर्यंतचा वाचनप्रवास
सुरुवातीला मी 'छोटा दोस्त' आणि 'चंपक' यांसारखी बालमासिके वाचायचो. माझे वडील शिक्षक होते. ते बाहेरगावी गेले की आवर्जून माझ्यासाठी गोष्टींची पुस्तके घेऊन यायचे.
त्यांच्यामुळे मला बिरबलाच्या चातुर्यकथा, रशियन लोककथा, इसापनीती, पंचतंत्र आणि विविध बोधकथांची ओळख झाली.
या पुस्तकांनी मनोरंजनाबरोबरच चातुर्य, व्यवहारज्ञान, प्रामाणिकपणा आणि नैतिक मूल्यांची शिकवण दिली. गोष्टी वाचताना वेगवेगळ्या जगांची सफर घडायची. पात्रांच्या अनुभवांतून जीवनाकडे पाहण्याचा नवा दृष्टिकोन मिळायचा.
अशा प्रकारे बालवयात लागलेला वाचनाचा छंद दिवसेंदिवस विस्तारत गेला.
उन्हाळ्याच्या सुट्टीत वाचली ७५ हून अधिक पुस्तके
दहावीची परीक्षा संपल्यानंतर उन्हाळ्याच्या सुट्टीत माझ्या वाचनाचा वेग आणखी वाढला. त्या काळात मी आठवड्याला चार पुस्तके वाचू लागलो. सुहास शिरवळकर, बाबा कदम, सुमती क्षेत्रमाडे आणि श्री. ना. पेंडसे यांसारख्या लेखकांच्या कादंबऱ्या व कथासंग्रह वाचले.
'मृत्युंजय', 'ययाती', 'छावा', 'युगंधर', 'राधेय', 'श्रीमान योगी', 'झोंबी', 'वपुर्झा' आणि 'श्यामची आई' यांसारख्या पुस्तकांनी माझ्या वाचनविश्वाला समृद्ध केले.
मला आजही आठवते, त्या सुट्टीच्या काळात मी ७५ पेक्षा जास्त पुस्तके वाचून काढली होती.
या वाचनामुळे भाषेची समज वाढली, शब्दसंपत्ती समृद्ध झाली आणि लेखनासाठी आवश्यक असलेली निरीक्षणशक्ती विकसित होऊ लागली. विविध लेखकांच्या शैलींचा परिचय झाल्याने विचार मांडण्याच्या वेगवेगळ्या पद्धतीही शिकता आल्या.
महाविद्यालयीन जीवनात वाचनातून लेखनाकडे
महाविद्यालयीन जीवनातही वाचनाची सवय कायम राहिली. मी दररोज भित्तिपत्रक वाचायचो. त्यातील लेख, कविता आणि इतर साहित्य वाचताना स्वतःही लिहावे, असे वाटू लागले.
हळूहळू माझ्या लेखनाला सुरुवात झाली. सुदैवाने महाविद्यालयीन भित्तिपत्रकाच्या संपादनाची जबाबदारीही माझ्याकडे आली. मी मोठ्या आवडीने या कामात सहभागी होऊ लागलो.
वाचनातून मिळालेल्या प्रेरणेचे रूपांतर आता प्रत्यक्ष लेखनात होत होते.
महाविद्यालयीन नियतकालिकात मी वाचलेल्या पुस्तकाचे परीक्षणही प्रकाशित झाले. हा माझ्यासाठी आनंदाचा आणि प्रोत्साहन देणारा अनुभव होता.
मी वनस्पतीशास्त्र विभागात प्रथम क्रमांक मिळवला; मात्र वाचन आणि लेखनाविषयीच्या आवडीने मला पत्रकारितेकडे आकर्षित केले. अशा प्रकारे माझ्या जीवनप्रवासाला नवी दिशा मिळाली.
पत्रकारितेमुळे वाढला वाचनाचा आवाका
पत्रकारितेच्या क्षेत्रात आल्यानंतर माझ्या वाचनाला अधिक व्यापक स्वरूप मिळाले. दररोजच्या वर्तमानपत्रांबरोबरच शेती, उद्योग, साहित्य, कथा-कादंबऱ्या आणि व्यक्तिमत्त्व विकास या विषयांवरील पुस्तके वाचू लागलो.
'इकिगाई', 'मनाचे व्यवस्थापन', 'यश तुमच्या हातात', 'बेबिलॉन द एम्पायर', 'अग्निपंख', 'एक होता कार्व्हर', 'इडली, ऑर्किड आणि मी', 'आमचा बाप अन् आम्ही', 'झाडाझडती', 'परिणामकारक लोकांच्या सात सवयी' आणि 'माझे चीज कोणी हलवले?' यांसारख्या पुस्तकांनी विचारविश्व समृद्ध केले.
यासोबतच छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवनावरील साहित्य, भगवद्गीता आणि ज्ञानेश्वरी यांसारख्या ग्रंथांचेही वाचन केले.
प्रत्येक पुस्तकातून काहीतरी नवे शिकायला मिळाले. काही पुस्तकांनी यशाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलला, काहींनी माणसांचे स्वभाव समजून घेण्यास मदत केली, तर काहींनी समाजातील वास्तव अधिक जवळून दाखवले.
पत्रकारितेमुळे शेती, उद्योग आणि समाजातील विविध घटकांच्या प्रश्नांचा अभ्यास करताना वाचनाचा मोठा उपयोग झाला. विषयाची पार्श्वभूमी समजून घेणे, योग्य प्रश्न विचारणे आणि माहिती परिणामकारकपणे मांडणे या गोष्टींसाठी वाचनाची शिदोरी उपयोगी पडली.
आज माझ्या संग्रहात सुमारे ७०० वाचनीय पुस्तके आहेत. हा केवळ पुस्तकांचा संग्रह नाही, तर माझ्या वैचारिक जडणघडणीचा आणि आयुष्यभर शिकत राहण्याच्या प्रवासाचा ठेवा आहे.
'असे उपक्रमशील उद्योजक' : वाचनातून लेखनाकडे
वाचनातून मिळालेल्या प्रेरणेने मला स्वतः लिहिण्यासाठीही प्रोत्साहित केले. मी लिहिलेल्या 'असे उपक्रमशील उद्योजक' या पुस्तकाला सुप्रसिद्ध लेखक विठ्ठल कामत यांनी प्रस्तावना दिली आहे.
स्थानिक उद्योजकांच्या मुलाखतींवर आधारित असलेले हे पुस्तक अनेक शालेय ग्रंथालयांत उपलब्ध आहे.
उद्योजकांच्या प्रवासातून त्यांचे कष्ट, जिद्द, संघर्ष, निर्णयक्षमता आणि यशामागील विचार समजून घेण्याचा प्रयत्न या पुस्तकातून केला आहे.
वाचनाने मला इतरांचे अनुभव समजून घेण्याची दृष्टी दिली, तर पत्रकारितेने ते अनुभव लोकांपर्यंत पोहोचवण्याची संधी दिली.
वाचनामुळे मिळाली यशस्वी ब्लॉगर, लेखक आणि कवी म्हणून ओळख
आज मागे वळून पाहताना जाणवते की माझ्या व्यक्तिमत्त्वाच्या जडणघडणीत वाचनाचा मोठा वाटा आहे.
वाचनामुळेच मी पत्रकार, ब्लॉगर, कंटेन्ट रायटर, लेखक आणि कवी म्हणून पुढे वाटचाल करू शकलो. विविध विषयांचा अभ्यास करण्याची सवय लागली. नव्या कल्पना सुचू लागल्या. लेखनासाठी आवश्यक असलेली शब्दसंपत्ती, विषयाची जाण आणि विचारांची स्पष्टता विकसित झाली.
आज डिजिटल माध्यमांमध्ये काम करताना ब्लॉगलेखन, माहितीपूर्ण लेख, शेतीविषयक सामग्री आणि इतर विषयांवरील लेखनासाठी वाचनातून मिळालेले ज्ञान उपयोगी पडते.
वाचन म्हणजे केवळ पुस्तकांची पाने उलटणे नव्हे; तर अनुभव, ज्ञान आणि विचारांच्या नव्या जगात प्रवेश करणे होय.
वाचन प्रेरणा दिन : प्रत्येकाने वाचनाची सवय लावावी
आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल, सोशल मीडिया आणि लघु व्हिडिओंनी आपल्या दैनंदिन जीवनात मोठी जागा व्यापली आहे. माहिती सहज उपलब्ध असली, तरी सखोल वाचनासाठी आपण किती वेळ देतो, हा विचार करण्याचा विषय आहे.
विद्यार्थ्यांनी अभ्यासाच्या पुस्तकांबरोबरच अवांतर वाचन करावे. कथा, कादंबऱ्या, चरित्रे, विज्ञानविषयक पुस्तके, इतिहास, साहित्य आणि व्यक्तिमत्त्व विकासाच्या पुस्तकांची ओळख करून घ्यावी.
पालकांनी मुलांना पुस्तकांची भेट द्यावी. शाळा आणि महाविद्यालयांनी वाचनालयांचा वापर वाढवण्यासाठी विविध उपक्रम राबवावेत. दररोज किमान १५ ते २० मिनिटे वाचनासाठी राखून ठेवण्याचा संकल्प करावा.
वाचनाची सवय एका दिवसात लागत नाही. मात्र, दररोज थोडे वाचण्याची सवय लावली, तर कालांतराने त्याचे मोठे फायदे जाणवतात.
पुस्तक आपल्याला विचार करायला शिकवते. विचार कृतीला दिशा देतात आणि कृतीतून जीवनात बदल घडू शकतो.
वाचाल तर वाचाल!
माझ्या आयुष्याचा विचार केला, तर पाचवीत लिहिलेली 'माझा गाव' ही कविता, वडिलांनी आणून दिलेली गोष्टींची पुस्तके, उन्हाळ्याच्या सुट्टीत वाचलेली ७५ हून अधिक पुस्तके, महाविद्यालयातील भित्तिपत्रकाचे संपादन आणि पुढे पत्रकारितेत केलेली वाटचाल या सर्वांचा एकमेकांशी अतूट संबंध आहे.
या प्रवासात वाचनाने मला नवी दृष्टी दिली, लेखनाची प्रेरणा दिली आणि स्वतःची ओळख निर्माण करण्यासाठी बळ दिले.
म्हणूनच आजच्या वाचन प्रेरणा दिनानिमित्त मी प्रत्येकाला एकच आवाहन करू इच्छितो. पुस्तकांशी मैत्री करा. रोज थोडे वाचा. वाचलेले समजून घ्या, त्यावर विचार करा आणि शक्य असेल तेव्हा त्यातून मिळालेले ज्ञान इतरांपर्यंत पोहोचवा.
कारण वाचन माणसाला केवळ माहितीपूर्ण बनवत नाही, तर त्याला अधिक समंजस, संवेदनशील आणि विचारशील बनवण्याची क्षमता त्यात असते.
वाचाल तर वाचाल! वाचाल तर घडाल! वाचाल तर समृद्ध व्हाल!
लेखक : दीपक केदू अहिरे, नाशिक
पत्रकार | कृषी ब्लॉगर | कंटेन्ट रायटर | लेखक | कवी
पूर्वप्रसिद्धी : दैनिक सकाळ, 'वाचाल तर वाचाल' सदर
© दीपक केदू अहिरे
नाशिक
deepakahire1973@gmail.com
******************************************Telegram :******************************************Facebook :************************************************************************************YouTube :
******************************************Quora :******************************************Koo :******************************************************************************************************************************Twitter :@DeepakA86854129******************************************Website :
******************************************
******************************************
Telegram :
******************************************
Facebook :
******************************************
******************************************
YouTube :
******************************************
Quora :
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
Twitter :
@DeepakA86854129
******************************************
Website :
******************************************
