name='viewport'/> link rel=“canonical”href=“https://ahiredeepak.blogspot.com/” /> स्व-काव्यांकुर (Swa-Kavyankur)

विषमुक्त शेतीचा यशस्वी पॅटर्न! किनवटच्या प्रगतशील शेतकरी अरविंद सूर्यवंशी यांना 'PGS-India' चे सेंद्रिय मानांकन बहाल / ​Success Story: Organic Farming Certification to Progressive Farmer Arvind Suryavanshi from Kinwat

 

विषमुक्त शेतीचा यशस्वी पॅटर्न! किनवटच्या अरविंद सूर्यवंशी यांना 'एनश्योर सर्टिफिकेशन' कडून सेंद्रिय मानांकन बहाल

Success Story: Organic Farming Certification to Progressive Farmer Arvind Suryavanshi from Kinwat



​  रासायनिक खते आणि कीटकनाशकांच्या अतिवापरामुळे जमिनीचा पोत खालावत चालला आहे आणि मानवी आरोग्याला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. अशा परिस्थितीत शाश्वत आणि विषमुक्त शेती ही काळाची गरज बनली आहे. नेमका हाच धागा पकडून किनवट परिसरातील प्रगतशील शेतकरी अरविंद माधवराव सूर्यवंशी यांनी सेंद्रिय शेतीत एक मोठी आणि कौतुकास्पद झेप घेतली आहे. त्यांच्या अथक परिश्रमांना आता केंद्र सरकारची अधिकृत मान्यता मिळाली आहे.

​PGS-India कडून सेंद्रिय प्रमाणपत्र प्रदान

​  शेतकरी अरविंद माधवराव सूर्यवंशी यांच्या कृषी उत्पादनांना भारत सरकारच्या कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत असलेल्या 'पीजीएस-इंडिया' (PGS-India) कडून अधिकृत सेंद्रिय प्रमाणपत्र प्रदान करण्यात आले आहे.
  • ​मानांकन प्रकार: वैयक्तिक शेतकरी (पीक उत्पादन)
  • ​वैधता कालावधी: ८ एप्रिल २०२६ पासून ८ एप्रिल २०२७ पर्यंत
  • ​तपासणी संस्था: महाराष्ट्र प्रादेशिक परिषदेच्या अंतर्गत नामांकित 'एनश्योर सर्टिफिकेशन सर्व्हिस प्रा. लि.'
​  'एनश्योर सर्टिफिकेशन' या संस्थेने सूर्यवंशी यांच्या शेतीची, पिकांची आणि उत्पादन पद्धतीची अत्यंत काटेकोरपणे तपासणी करून हे प्रमाणीकरण केले आहे.

​कडक निकषांची यशस्वी पूर्तता

​  अरविंद माधवराव सूर्यवंशी यांनी 'पीजीएस-इंडिया नॅशनल स्टँडर्ड्स फॉर ऑरगॅनिक प्रॉडक्शन'च्या अत्यंत कडक आणि क्लिष्ट अशा सर्व निकषांची यशस्वीपणे पूर्तता केली आहे. या मानांकनाचे अनेक दूरगामी फायदे आता त्यांना आणि संपूर्ण परिसराला मिळणार आहेत.
​
सेंद्रिय प्रमाणपत्राचे फायदे आणि महत्त्व
  • ​१००% सेंद्रिय उत्पादनाची ओळख: या सरकारी प्रमाणपत्रा मुळे सूर्यवंशी यांच्या शेती उत्पादनांना बाजारात 'शंभर टक्के सेंद्रिय उत्पादन' म्हणून हक्काची आणि विश्वासाची ओळख मिळणार आहे.
  • ​अधिक चांगला बाजारभाव: वाढत्या आरोग्याविषयीच्या जागरूकतेमुळे सेंद्रिय मालाला बाजारात मोठी मागणी आहे. या प्रमाणपत्राच्या जोरावर त्यांच्या मालाला थेट ग्राहकांकडून आणि मोठ्या बाजारातून अधिक चांगला व प्रीमियम भाव मिळण्यास मदत होईल.
  • ​इतर शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणा: सूर्यवंशी यांच्या या अभूतपूर्व यशामुळे किनवट आणि परिसरातील इतर पारंपरिक व रासायनिक शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांना मोठा धीर मिळाला आहे.
​परिसरासाठी नवीन कृषी क्रांती! 
  रासायनिक शेतीचा खर्च आणि दुष्परिणाम टाळून सेंद्रिय शेतीकडे वळण्यासाठी हे यश परिसरातील शेतकऱ्यांसाठी दीपस्तंभासारखे काम करेल. अरविंद माधवराव सूर्यवंशी यांनी मिळवलेले हे यश केवळ एका शेतकऱ्याचे नसून, संपूर्ण किनवट परिसरातील शाश्वत आणि पर्यावरणपूरक कृषी क्रांतीची ही एक नवी पहाट आहे! त्यांच्या या यशाबद्दल सर्व स्तरातून कौतुकाचा वर्षाव होत आहे.

          © दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************
येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , ,

सफेद मुसळी लागवडीला नवी चालना: सुरगाणा शेतकरी उत्पादक कंपनीचा महिला रोजगारासाठी मोठा पुढाकार! Safed Musli Cultivation Guide: High Profit Cash Crop Farming in Maharashtra

 


सफेद मुसळी लागवडीला नवी चालना: कमी खर्चात अधिक नफा आणि महिलांना रोजगाराची सुवर्णसंधी!

Safed Musli Cultivation Guide: High Profit Cash Crop Farming in Maharashtra


Safed musali lagvad

  

  आजकाल पारंपरिक शेतीला फाटा देत अनेक शेतकरी नगदी आणि औषधी वनस्पतींच्या शेतीकडे वळत आहेत. यामध्ये सध्या सफेद मुसळी लागवड (Safed Musli Cultivation) हा एक अत्यंत फायदेशीर पर्याय म्हणून समोर येत आहे. कमी क्षेत्रात आणि कमी खर्चात अधिक आर्थिक परतावा देणारे हे पीक ग्रामीण भागाचा आर्थिक कायापालट करत आहे.

​

   नुकतीच नाशिक जिल्ह्यातील सुरगाणा तालुक्यातून एक सकारात्मक बातमी समोर आली आहे, जिथे राजधानी सुरगाणा शेतकरी उत्पादक कंपनी लिमिटेडने स्वदेश फाउंडेशनच्या सहकार्याने शेतकऱ्यांसाठी सफेद मुसळी बियाणे वाटप अभियान सुरू केले आहे. या उपक्रमामुळे केवळ शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढत नसून ग्रामीण भागातील महिलांना मोठ्या प्रमाणावर रोजगारही उपलब्ध होत आहे.

​

  या ब्लॉगमध्ये आपण सफेद मुसळी लागवडीविषयी सविस्तर माहिती घेणार आहोत.

​सफेद मुसळी लागवडच का निवडावी?

​  सफेद मुसळी (ज्याला काही भागात कवळीची भाजी म्हणूनही ओळखले जाते) हे एक महत्त्वाचे नगदी पीक ठरत आहे. याची बाजारातील मागणी आणि किंमत नेहमीच चांगली असते.

  • ​कमी खर्चात अधिक नफा: इतर पिकांच्या तुलनेत या पिकाला येणारा खर्च मर्यादित असतो आणि योग्य व्यवस्थापन केल्यास परतावा उत्तम मिळतो.
  • ​बाजारपेठेची हमी: औषध निर्मिती कंपन्यांमध्ये सफेद मुसळीला मोठी मागणी असते.
  • ​ग्रामीण रोजगाराला चालना: सुरगाणा तालुक्यात बियाण्यांचे योग्य पद्धतीने कलम (प्रक्रिया) करण्यासाठी तब्बल ८० स्थानिक महिलांना रोजगार मिळाला आहे, ज्यामुळे महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण होत आहे.

​सफेद मुसळी लागवडीसाठी आवश्यक बाबी

​१. हवामान आणि जमीन

​   सफेद मुसळीच्या लागवडीसाठी उत्तम पाण्याचा निचरा होणारी, हलकी ते मध्यम किंवा रेताड जमीन योग्य मानली जाते. पाण्याचा निचरा व्यवस्थित न झाल्यास कंदांना बुरशी लागण्याचा धोका असतो.

​२. बियाणे आणि कलम प्रक्रिया (Seeds Treatment)

​   लागवडीपूर्वी बियाण्यांची निवड आणि त्यांची योग्य पद्धतीने कलम प्रक्रिया करणे अत्यंत आवश्यक आहे. गुणवत्तापूर्ण बियाण्यांमुळे उत्पादनात चांगली वाढ होते. शेतकरी उत्पादक कंपन्यांमार्फत यासाठी तांत्रिक मार्गदर्शन आणि दर्जेदार बियाणे पुरवले जात आहे.

​३. लागवड पद्धत

​  साधारणपणे पावसाळ्याच्या सुरुवातीला (जून-जुलै महिन्यात) गादी वाफे (Raised Beds) तयार करून सफेद मुसळीची लागवड केली जाते. गादी वाफ्यांमुळे कंदांची वाढ चांगली होते आणि पाणी साचून राहत नाही.

​पीक व्यवस्थापन आणि काढणी

​ सफेद मुसळी हे कमी कालावधीचे पीक असून योग्य खत व्यवस्थापन आणि आंतरमशागत केल्यास दर्जेदार उत्पादन मिळते.

  • ​काढणी आणि प्रक्रिया: साधारण ५ ते ६ महिन्यांत हे पीक काढणीस तयार होते. झाडाची पाने पिवळी पडून वाळू लागली की कंद जमिनीतून बाहेर काढले जातात. त्यानंतर त्यांची व्यवस्थित स्वच्छता आणि वाळवणी (Processing) केली जाते.

​बाजारपेठ आणि शेतकरी कंपन्यांचा पुढाकार

​  शेतकऱ्यांसमोर सर्वात मोठे आव्हान असते ते म्हणजे उत्पादित मालाला योग्य बाजारपेठ मिळवणे. मात्र, आता राजधानी सुरगाणा शेतकरी उत्पादक कंपनीसारख्या संस्था स्वतःहून पुढाकार घेत आहेत. कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी भागवत पवार यांच्या मते, "शेतकऱ्यांना दर्जेदार बियाणे, तांत्रिक मार्गदर्शन आणि थेट बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हे कंपनीचे मुख्य उद्दिष्ट आहे, जेणेकरून शेतकऱ्यांचा नफा वाढेल."

​  या उपक्रमामुळे लाभार्थी महिलांचा आत्मविश्वासही वाढला असून, "गावातच रोजगार मिळाल्यामुळे कुटुंबाला मोठा आर्थिक आधार मिळाला आहे," अशा भावना लाभार्थी महिला गीता वाघमारे यांनी व्यक्त केल्या आहेत.

​निष्कर्ष

​   जर तुम्ही पारंपरिक शेतीपेक्षा काहीतरी वेगळे आणि खात्रीशीर उत्पन्न देणारे पीक घेण्याचा विचार करत असाल, तर सफेद मुसळी लागवड हा एक उत्तम व्यावसायिक पर्याय आहे. योग्य तांत्रिक मार्गदर्शन आणि चांगल्या बियाण्यांची निवड करून तुम्ही या शेतीतून बंपर नफा कमवू शकता.

​तुमचा काय विचार आहे? तुम्ही तुमच्या भागात अशा प्रकारच्या औषधी शेतीचा प्रयोग केला आहे का? आम्हाला खाली Comment करून नक्की कळवा आणि हा लेख इतर शेतकरी बांधवांसोबत नक्की Share करा!

 

          © दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************


येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , ,

कमी पावसातही पिकांची हमी! जाणून घ्या काय आहे 'सीड पेलेटायझेशन' तंत्रज्ञान | Seed Pelletization Technology for Farming in Low Rainfall


कमी पावसातही पिकांची हमी! जाणून घ्या काय आहे 'सीड पेलेटायझेशन' तंत्रज्ञान
Seed Pelletization Technology for Farming in Low Rainfall

सीड पेलेटायझेशन image


​  हवामान बदल आणि 'एल निनो'च्या प्रभावामुळे सध्या पावसाचा वेग मंदावला आहे. जमिनीत पुरेसा ओलावा नसल्यामुळे अनेक भागांत पेरण्या खोळंबल्या आहेत, तर काही ठिकाणी दुबार पेरणीचे संकट उभे ठाकले आहे. अशा आव्हानात्मक परिस्थितीत तेलंगणातील थोगुटा मंडळातील बम्मदपल्ली गावातील शेतकऱ्यांनी एका अनोख्या आणि नावीन्यपूर्ण तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला आहे, ज्याचे नाव आहे — 'सीड पेलेटायझेशन' (Seed Pelletization).


  सीड पेलेटायझेशन या तंत्रज्ञानामुळे शेतीतील जोखीम कमी होऊन कमी पावसातही बियाणे सुरक्षित ठेवता येते.


​'सीड पेलेटायझेशन' म्हणजे नक्की काय?

​  थोडक्यात सांगायचे तर, बियाण्यांचे गोळीकरण करणे म्हणजे सीड पेलेटायझेशन होय. यामध्ये बियाण्यांवर निसर्गातील घटकांचे विशेष थर चढवले जातात, जेणेकरून पुरेसा पाऊस पडेपर्यंत बियाणे जमिनीत सुरक्षित आणि जिवंत राहू शकेल.

​गोळ्या (Pellets) तयार करण्याची प्रक्रिया:


​१. बीजामृत संस्कार: सर्वात आधी बियाण्यांवर पारंपरिक पद्धतीने 'बीजामृत' संस्कार केले जातात.


२. थरांचे आवरण: या संस्कारित बियाण्यांवर चिकण माती, 'घनजीवामृत' पावडर आणि लाकडाची राख यांचे एकामागून एक थर चढवले जातात.


३. आकारात वाढ : या प्रक्रियेमुळे बियाण्यांचा मूळ आकार सामान्य आकारापेक्षा ३ ते ५ पटीने मोठा होतो.


​या तंत्रज्ञानाचे मुख्य फायदे

​नैसर्गिक सुरक्षा कवच : माती आणि जीवामृताच्या थरामुळे तयार झालेल्या या गोळ्या पक्षी, उंदीर आणि किडींपासून बियाण्यांचे रक्षण करतात.


​अल्प ओलाव्यातही टिकण्याची क्षमता : चिकण मातीचा थर एका छोट्या स्पंजसारखे काम करतो. त्यामुळे जमिनीत अगदी १० ते १५ मिलिमीटर इतका कमी पाऊस झाला, तरी या गोळ्यांमधून अंकुर फुटू शकतो.


​६ महिन्यांपर्यंत बियाणे सुरक्षित : समजा पाऊस पडलाच नाही, तर अत्यंत कमी ओलावा असलेल्या जमिनीतही या गोळ्या सलग ६ महिन्यांपर्यंत सुरक्षित आणि जिवंत राहू शकतात.


​दुबार पेरणीपासून सुटका: अनेकदा मान्सूनचा पहिला हलका पाऊस पडतो आणि नंतर मोठा खंड पडतो. अशा वेळी सामान्य बियाणे लगेच अंकुरित होते आणि नंतर पाऊस न पडल्याने जळून जाते. मात्र, या तंत्रज्ञानामुळे बियाणे अशा फसव्या पावसाला बळी पडत नाही. जेव्हा जमिनीत सलग आणि पुरेसा ओलावा निर्माण होतो, तेव्हाच बियाणे रुजते.


​पाण्याचा ताण सहन करण्याची क्षमता: या गोळ्यांमध्ये वनस्पती वाढवणारी संप्रेरके (ग्रोथ रेग्युलेटर्स), उपयुक्त जिवाणू आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये मिसळता येतात. यामुळे येणाऱ्या रोपांची मूळ संस्था अत्यंत मजबूत होते आणि ती जमिनीच्या खोल भागातून ओलावा खेचून घेण्यास सक्षम बनते. त्यामुळे रोप पुढील २५ ते ४० दिवसांपर्यंत पाण्याचा ताण सहन करू शकते.


​यांत्रिकीकरणासाठी सोपे:  पेलेटायझेशनमुळे सर्व बियाण्यांचा आकार आणि वजन एकसारखे होते. यामुळे आधुनिक ट्रॅक्टर संचलित पेरणी यंत्रे किंवा ड्रोनच्या सहाय्याने अगदी अचूक अंतरावर पेरणी करणे सोपे होते.


पेरणी करताना घ्यायची काळजी


​ कृषी विस्तार अधिकाऱ्यांच्या (AEO) मार्गदर्शनानुसार, चांगल्या उगवण क्षमतेसाठी आणि पिकाची शेतात समान वाढ होण्यासाठी या बियाण्यांच्या गोळ्या जमिनीत साधारणपणे ५ सेंटीमीटर खोलीवर पेरल्या पाहिजेत.


​निष्कर्ष

​  हवामानातील अनिश्चितता पाहता कोरडवाहू शेतीची शाश्वतता वाढवण्यासाठी आणि तुरीसारख्या पिकांचे उत्पादन सुधारण्यासाठी हे तंत्रज्ञान अत्यंत वरदान ठरत आहे. यामुळे शेतकऱ्यांचे कष्ट, पैसा आणि वेळ यांची मोठी बचत होणार आहे. संकट काळात धीराने तोंड देत बम्मदपल्ली गावातील शेतकऱ्यांनी संपूर्ण देशातील शेतकऱ्यांसमोर एक नवा आदर्श निर्माण केला आहे.

© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************


येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , ,

नाफेडचे 'नाफेक्स' पोर्टल सुरू: शेतमाल विक्रीत पारदर्शकता आणि शेतकरी कल्याणाची नवी पहाट! NAFED Launches 'NAFEX' Portal: Driving Transparency in Agricultural Sales & Farmer Welfare!

 


नाफेडचे 'नाफेक्स' पोर्टल सुरू: शेतमाल विक्रीत पारदर्शकता आणि शेतकरी कल्याणाची नवी पहाट!
NAFED Launches 'NAFEX' Portal: Driving Transparency in Agricultural Sales & Farmer Welfare!


Nafedche nafex portal

 

 भारतातील कृषी क्षेत्राला आधुनिकतेची जोड देण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांच्या उत्पादनाला योग्य बाजारपेठ मिळवून देण्यासाठी सहकार क्षेत्रात एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल टाकण्यात आले आहे. केंद्रीय गृह व सहकार मंत्री अमित शाह यांच्या हस्ते नवी दिल्ली येथे नॅशनल ॲग्रीकल्चरल को-ऑपरेटिव्ह मार्केटिंग फेडरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड (नाफेड - NAFED) च्या 'नाफेक्स' (NAFEX) या नवीन ई-लिलाव पोर्टलचे थाटात उद्घाटन करण्यात आले. या पोर्टलच्या माध्यमातून शेतमाल विक्रीच्या प्रक्रियेत कमालीची पारदर्शकता येणार असून शेतकऱ्यांना थेट फायदा होणार आहे.

​  याच कार्यक्रमादरम्यान डिजिटल क्रांतीला गती देण्यासाठी 'दृष्टी', 'ईआरपी' आणि 'नाफेड कल्याण' या इतर महत्त्वाच्या आणि कल्याणकारी उपक्रमांचाही शुभारंभ करण्यात आला.

​'नाफेक्स' (NAFEX) पोर्टल म्हणजे काय आणि त्याचे फायदे?

​   'नाफेक्स' हे एक प्रगत ई-लिलाव (e-auction) पोर्टल आहे. याद्वारे पुढील दोन वर्षांत सर्व शेतकऱ्यांना आपला शेतमाल थेट नाफेड आणि एनसीसीएफ (NCCF) ला विकता येणार आहे.

  • ​थेट बँक खात्यात पैसे: शेतकऱ्यांनी विकलेल्या मालाचे पैसे थेट त्यांच्या बँक खात्यात जमा (Direct Benefit Transfer - DBT) केले जातील, ज्यामुळे मध्यस्थांची (दलालांची) साखळी मोडीत निघेल.
  • ​हमीभाव मिळण्यास मदत: शेतकऱ्यांकडून उत्पादित डाळींचा प्रत्येक दाणा खरेदी केला जावा यासाठी विशेष प्रयत्न सुरू आहेत, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना योग्य हमीभाव मिळण्यास मदत होईल.
  • ​पायाभूत सुविधांचा विकास: गेल्या तीन वर्षांत डाळी, मका आणि इतर कृषी उत्पादनांच्या थेट खरेदीसाठी आवश्यक असलेल्या मजबूत पायाभूत सुविधा देशात उभारण्यात आल्या आहेत.

​नाफेडची अभूतपूर्व आर्थिक झेप

​   २०१४ मध्ये आर्थिक अडचणीत सापडलेली नाफेड संस्था आज देशातील एक सक्षम आणि आघाडीची संस्था बनली आहे. सहकार मंत्रालयाच्या स्थापनेच्या वेळी नाफेडची उलाढाल २० हजार कोटी रुपये होती, ती आता ३० हजार कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे. पुढील दोन वर्षांत ही उलाढाल ५० हजार कोटी रुपयांहून अधिक होईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे.

  • ​निव्वळ नफा: १३९ कोटी रुपयांवरून थेट ४०५ कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे.
  • ​निव्वळ मालमत्ता: ३५८ कोटींवरून २,०५० कोटी रुपये झाली आहे.
  • ​आज नाफेड देशातील ७४ लाखांहून अधिक शेतकऱ्यांना आपल्या विविध सेवा आणि योजनांद्वारे सक्षम बनवत आहे.

​शेतकरी हिताच्या नाफेडच्या विशेष योजना व उपक्रम

​  नाफेड केवळ शेतमाल खरेदीपुरते मर्यादित न राहता शेतकऱ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय कामगिरी करत आहे:

​१. उच्च शिक्षण व करिअरसाठी शिष्यवृत्ती:

शेतकरी कुटुंबातील विद्यार्थ्यांचे भविष्य उज्ज्वल करण्यासाठी नाफेडने एक कौतुकास्पद पाऊल उचलले आहे. नाफेड आपल्या निव्वळ नफ्यातील १ टक्के रक्कम शेतकरी कुटुंबातील विद्यार्थ्यांच्या उच्च शिक्षण आणि करिअर विकासासाठी 'शिष्यवृत्ती' (Scholarship) म्हणून राखून ठेवणार आहे.

​२. डाळींच्या उत्पादनात आत्मनिर्भरता:

   देशाला डाळींच्या उत्पादनात पूर्णपणे आत्मनिर्भर बनवण्यासाठी नाफेड आणि एनसीसीएफ अत्यंत वेगाने काम करत आहेत. यामुळे डाळींच्या लागवडीखालील क्षेत्रात मोठी वाढ होणार आहे.

​३. सेंद्रिय शेती आणि बी-बियाणे उत्पादन:

पर्यावरणपूरक आणि आरोग्यासाठी फायदेशीर असणाऱ्या सेंद्रिय शेतीला (Organic Farming) नाफेड प्रोत्साहन देत आहे. तसेच शेतकऱ्यांना दर्जेदार बी-बियाणे उपलब्ध करून देण्याचे कामही संस्थेमार्फत केले जात आहे.

​४. जैवखत निर्मिती आणि अन्नसुरक्षा:

जमीन सुपीकता टिकवून ठेवण्यासाठी जैवखत (Bio-fertilizers) निर्मितीवर भर दिला जात असून, देशाची अन्नसुरक्षा मजबूत करण्यासाठी नाफेड किरकोळ व्यापार, अन्नसुरक्षा आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार क्षेत्रातही मोलाचे योगदान देत आहे.

​निष्कर्ष

​    नाफेडचे 'नाफेक्स' पोर्टल आणि इतर नवीन उपक्रम हे देशातील शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम, पारदर्शक आणि स्वावलंबी बनवणारे ठरणार आहेत. पारदर्शक खरेदी, थेट बँक खात्यात पैसे आणि विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती यांमुळे ग्रामीण भारताच्या विकासाला नक्कीच एक नवी गती मिळेल.

© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************

येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , , , ,

शेत वाचवा अभियान : रासायनिक खतांचा अतिरेकी वापर टाळा | Khet Bachao Abhiyan: Reduce Excessive Chemical Fertilizer Use for Sustainable Farming

शेत वाचवा अभियान : रासायनिक खतांचा अतिरेकी वापर टाळा, शाश्वत शेतीकडे वळा!
 | Khet Bachao Abhiyan: Reduce Excessive Chemical Fertilizer Use for Sustainable Farming


Shet vachava Abhiyan image

   महाराष्ट्र हे शेतीप्रधान राज्य आहे. आपल्या काळ्या आईची सुपीकता टिकवून ठेवणे आणि मानवी आरोग्य सुरक्षित राखणे ही आजच्या काळाची मोठी गरज बनली आहे. गेल्या काही वर्षांत राज्यात रासायनिक खतांचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला असून ही चिंतेची बाब ठरत आहे.

  याच पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाने ‘शेत वाचवा अभियान’ सुरू केले आहे. या अभियानाचा मुख्य उद्देश म्हणजे शेतकऱ्यांमध्ये संतुलित खत वापराबाबत जागरूकता निर्माण करणे आणि शाश्वत शेतीला चालना देणे.


रासायनिक खतांच्या वापराची सद्यस्थिती

राज्यात गेल्या काही वर्षांत रासायनिक खतांच्या वापरात सातत्याने वाढ दिसून आली आहे. उत्पादन वाढवण्यासाठी शेतकरी मोठ्या प्रमाणावर रासायनिक खतांचा वापर करत आहेत. मात्र याचा दीर्घकालीन परिणाम जमिनीच्या सुपीकतेवर होत आहे.

विशेषतः युरिया आणि डीएपीसारख्या खतांचा अतिरेकी वापर मातीची गुणवत्ता कमी करतो. त्यामुळे उत्पादन वाढण्याऐवजी भविष्यात घट होण्याची शक्यता वाढते.


रासायनिक खतांच्या अतिरेकी वापराचे दुष्परिणाम

1) जमिनीचे आरोग्य बिघडते

रासायनिक खतांच्या अति वापरामुळे मातीतील सेंद्रिय घटक कमी होतात. जमिनीची सुपीकता घटते आणि तिची पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता कमी होते.

2) पाणी प्रदूषण

खतांमधील रसायने पावसाच्या पाण्याबरोबर वाहून जाऊन भूजल आणि नदी-नाल्यांमध्ये मिसळतात. त्यामुळे जलप्रदूषण वाढते.

3) आरोग्यावर परिणाम

रासायनिक अंश असलेले अन्न आणि दूषित पाणी यामुळे मानवी आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.

4) उत्पादन खर्च वाढतो

अति खत वापरामुळे शेतकऱ्यांचा खर्च वाढतो. उत्पादन खर्च वाढून नफा कमी होतो.


‘शेत वाचवा’ अभियानाचे मुख्य उद्देश

  • रासायनिक खतांचा संतुलित वापर
  • मातीचे आरोग्य सुधारणे
  • सेंद्रिय व जैविक खतांचा वापर वाढवणे
  • बनावट खते आणि कीटकनाशकांपासून शेतकऱ्यांचे संरक्षण
  • शाश्वत शेती पद्धतींचा प्रसार


अभियानांतर्गत महत्त्वाचे उपक्रम

  • मृदा आरोग्य पत्रिका (Soil Health Card)
  • शेतकऱ्यांनी माती परीक्षण करून घ्यावे. मातीला कोणत्या अन्नद्रव्यांची गरज आहे हे समजल्यास खतांचा योग्य वापर करता येतो.
  • एकात्मिक अन्नद्रव्य व्यवस्थापन (INM)
  • रासायनिक, सेंद्रिय आणि जैविक खतांचा संतुलित वापर करून उत्पादन आणि जमिनीची गुणवत्ता दोन्ही टिकवता येते.

पर्यायी खतांचा वापर

  • नॅनो युरिया
  • जैविक खते
  • सेंद्रिय खते
  • हिरवळीची खते


शाश्वत शेती हाच पर्याय

  आज काळाची गरज म्हणजे उत्पादनाबरोबरच जमिनीचे आरोग्य जपणे. सेंद्रिय आणि नैसर्गिक शेतीमुळे जमिनीची सुपीकता टिकून राहते, उत्पादनाचा दर्जा सुधारतो आणि पर्यावरणाचे संरक्षण होते.

  शेतकऱ्यांनी रासायनिक खतांवर संपूर्ण अवलंबून न राहता संतुलित व वैज्ञानिक पद्धती स्वीकारणे आवश्यक आहे.


निष्कर्ष

   ‘शेत वाचवा अभियान’ हे केवळ एक सरकारी अभियान नसून भविष्यातील शेती वाचवण्याचा महत्त्वाचा प्रयत्न आहे. जमिनीचे आरोग्य, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न आणि ग्राहकांचे आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी प्रत्येकाने पुढाकार घेणे गरजेचे आहे.

चला, रासायनिक खतांचा वापर कमी करूया…

  सेंद्रिय आणि शाश्वत शेती स्वीकारून आपली जमीन पुढील पिढ्यांसाठी सुरक्षित ठेवूया! 🌱🚜

© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************


येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , , , , , ,
याची सदस्यत्व घ्या: पोस्ट (Atom)

विषमुक्त शेतीचा यशस्वी पॅटर्न! किनवटच्या प्रगतशील शेतकरी अरविंद सूर्यवंशी यांना 'PGS-India' चे सेंद्रिय मानांकन बहाल / ​Success Story: Organic Farming Certification to Progressive Farmer Arvind Suryavanshi from Kinwat

  विषमुक्त शेतीचा यशस्वी पॅटर्न! किनवटच्या अरविंद सूर्यवंशी यांना 'एनश्योर सर्टिफिकेशन' कडून सेंद्रिय मानांकन बहाल Success Story: Or...