name='viewport'/> link rel=“canonical”href=“https://ahiredeepak.blogspot.com/” /> स्व-काव्यांकुर (Swa-Kavyankur)

ड्रॅगन फ्रुट शेती माहिती | Dragon Fruit Farming Guide in Marathi



ड्रॅगन फ्रुट शेती : कमी पाण्यात अधिक नफा देणारे आधुनिक फळपीक

Dragon Fruit Farming Guide in Marathi


Dragon fruit farm


   आजच्या बदलत्या हवामानात आणि पाण्याच्या टंचाईच्या परिस्थितीत शेतकरी कमी खर्चात अधिक उत्पादन देणाऱ्या पिकांकडे वळत आहेत. अशाच आधुनिक आणि फायदेशीर फळपिकांमध्ये ड्रॅगन फ्रुट हे पीक वेगाने लोकप्रिय होत आहे. आकर्षक रंग, पौष्टिक गुणधर्म आणि बाजारातील वाढती मागणी यामुळे ड्रॅगन फ्रुट शेतीकडे अनेक शेतकरी वळताना दिसत आहेत.

ड्रॅगन फ्रुट म्हणजे काय?

   ड्रॅगन फ्रुट हे कॅक्टस वर्गातील फळपीक असून त्याला “पिटाया” असेही म्हटले जाते. या फळाचे बाहेरील आवरण गुलाबी किंवा लाल रंगाचे असते, तर आतील गर पांढरा किंवा गुलाबी रंगाचा असतो. या फळामध्ये लहान काळ्या बिया असतात.

  हे फळ चवीला हलके गोड असून आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर मानले जाते.

ड्रॅगन फ्रुटचे आरोग्यदायी फायदे

   ड्रॅगन फ्रुटमध्ये भरपूर प्रमाणात जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्स आढळतात.

प्रमुख फायदे :

  • शरीरातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित ठेवण्यास मदत

  • कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यास सहाय्य

  • पचनक्रिया सुधारते

  • रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते

  • वजन नियंत्रणासाठी उपयुक्त

  • हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर

  • हवामान

ड्रॅगन फ्रुट हे उष्ण आणि कोरड्या हवामानात चांगले वाढणारे पीक आहे.

योग्य तापमान :

  • २० ते ३५ अंश सेल्सिअस

पावसाची आवश्यकता :

  • मध्यम पर्जन्यमान योग्य

  • जास्त पाणी साचल्यास मुळांना हानी होऊ शकते

विशेष बाब :

या पिकाला भरपूर सूर्यप्रकाश आवश्यक असतो.

जमीन

  ड्रॅगन फ्रुटसाठी उत्तम निचऱ्याची जमीन आवश्यक असते.

योग्य जमीन :

  • हलकी ते मध्यम जमीन

  • वालुकामय किंवा सेंद्रिय पदार्थयुक्त जमीन

  • पाणी साचणार नाही अशी जमीन

मातीचा सामू (pH) :

  • ५.५ ते ७.० दरम्यान

  • लागवड पद्धत

   ड्रॅगन फ्रुटची लागवड प्रामुख्याने कटिंगद्वारे केली जाते.

लागवडीतील अंतर :

  • दोन झाडांमध्ये साधारण २ ते ३ मीटर अंतर

आधार व्यवस्था :

ड्रॅगन फ्रुट वेलवर्गीय असल्याने झाडांना सिमेंट पोल किंवा मजबूत आधार द्यावा लागतो.

खड्डा तयारी :

  • शेणखत

  • सेंद्रिय खत

  • थोडे रासायनिक खत मिसळून लागवड करावी

  • पाणी व्यवस्थापन

    या पिकाला कमी पाणी लागते. त्यामुळे दुष्काळी भागातही हे पीक चांगले येऊ शकते.

सिंचन :

  • ठिबक सिंचन सर्वोत्तम

  • उन्हाळ्यात नियमित पाणी

  • पावसाळ्यात अतिरिक्त पाणी टाळावे

  • खत व्यवस्थापन

   चांगल्या उत्पादनासाठी सेंद्रिय खतांचा वापर फायदेशीर ठरतो.

वापरावयाची खते :

  • कुजलेले शेणखत

  • कंपोस्ट खत

  • गांडूळ खत

  • आवश्यकतेनुसार रासायनिक खतांचा संतुलित वापर

  • फुलोरा आणि फळधारणा

    ड्रॅगन फ्रुटमध्ये रात्री उमलणारी सुंदर फुले येतात. लागवडीनंतर साधारण १२ ते १८ महिन्यांत उत्पादन सुरू होते.

फळ काढणी :

  •    फळाचा रंग गडद गुलाबी/लाल झाल्यावर काढणी करावी

  • वर्षातून अनेक वेळा उत्पादन मिळू शकते

  • उत्पादन आणि बाजारपेठ

योग्य व्यवस्थापन केल्यास ड्रॅगन फ्रुट शेतीतून चांगला नफा मिळू शकतो.

बाजारातील मागणी :

  • फळ बाजार

  • सुपर मार्केट

  • ज्यूस सेंटर

  • हेल्थ फूड मार्केट

विशेष बाब :

ड्रॅगन फ्रुटची मागणी शहरांमध्ये झपाट्याने वाढत आहे.

निष्कर्ष

  कमी पाणी, कमी रोगप्रादुर्भाव आणि वाढती बाजारपेठ यामुळे ड्रॅगन फ्रुट हे भविष्यातील फायदेशीर फळपीक ठरू शकते. योग्य नियोजन, ठिबक सिंचन आणि बाजारपेठेचा अभ्यास केल्यास शेतकरी या पिकातून चांगले उत्पन्न मिळवू शकतात.


© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************
येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , , , , ,

नैसर्गिक शेतीचा स्वीकार काळाची गरज : कुलगुरू डॉ. विलास खर्चे Natural Farming is the Need of the Hour: Vice Chancellor Dr. Vilas kharche

 


नैसर्गिक शेतीतील निविष्ठांसाठी एकात्मिक शेती पद्धतीचे मॉडेल ठरेल फलदायी : कुलगुरू डॉ. विलास खर्चे

Natural Farming is the Need of the Hour: Vice Chancellor Dr. Vilas kharche 


Dr. Vilas kharche. Mpkv rahuri

  रासायनिक खतांचा वाढता वापर, बदलते हवामान आणि जमिनीच्या आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम यामुळे आज नैसर्गिक शेतीकडे शेतकऱ्यांचा कल वाढताना दिसत आहे. शाश्वत शेतीसाठी नैसर्गिक शेतीचा स्वीकार करणे ही काळाची गरज असल्याचे मत महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरीचे कुलगुरू डॉ. विलास खर्चे यांनी व्यक्त केले.

   महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी, कृषी विभाग महाराष्ट्र शासन आणि आत्मा यांच्या संयुक्त विद्यमाने पुणे विभागीय नैसर्गिक शेती कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. विद्यापीठातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर बहुउद्देशीय सभागृहात झालेल्या या कार्यशाळेला अहमदनगर, पुणे आणि सोलापूर विभागातील शेतकरी, कृषी अधिकारी व नैसर्गिक शेती करणारे शेतकरी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

एकात्मिक शेती पद्धतीचे महत्त्व


  कार्यशाळेच्या उद्घाटनप्रसंगी बोलताना डॉ. विलास खर्चे यांनी सांगितले की, नैसर्गिक शेती करताना निविष्ठा निर्मितीसाठी शेतावरच विविध घटक उपलब्ध असणे आवश्यक आहे. यासाठी एकात्मिक शेती पद्धती अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. शेतीसोबत पशुपालन, जैविक घटकांचा वापर, पीक अवशेष व्यवस्थापन आणि सेंद्रिय घटकांचा समावेश केल्यास शेती अधिक फायदेशीर होऊ शकते.

   त्यांनी पुढे सांगितले की, रासायनिक खतांच्या अति वापरामुळे जमिनीचे आरोग्य बिघडत असून हवामान बदलाचा थेट परिणाम पिकांच्या उत्पादनावर होत आहे. त्यामुळे जमिनीची सुपीकता टिकवून ठेवण्यासाठी नैसर्गिक शेती ही भविष्यातील गरज आहे.


नैसर्गिक शेतीचे तंत्रज्ञान समजून घेण्याचे आवाहन


   कार्यशाळेत सहभागी झालेल्या शेतकऱ्यांना नैसर्गिक शेतीचे तंत्रज्ञान आत्मसात करण्याचे आवाहन करण्यात आले. डॉ. खर्चे यांनी शेतकऱ्यांना शेण, गोमूत्र आणि पीक अवशेषांचा प्रभावी वापर करून शेती उत्पादन खर्च कमी करण्याचे मार्गदर्शन केले.

   यावेळी आत्माचे संचालक सुनील बोरकर यांनी नैसर्गिक शेती ही बहुआयामी दृष्टीकोनातून करण्याची गरज असल्याचे सांगितले. नैसर्गिक शेतीमुळे जमिनीची गुणवत्ता सुधारते तसेच शेती उत्पादनात टिकाऊपणा निर्माण होतो, असे त्यांनी नमूद केले.

तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन

 
  कार्यशाळेत विविध तज्ज्ञांनी नैसर्गिक शेतीसंदर्भातील विविध विषयांवर मार्गदर्शन केले. अहमदाबाद येथील गीर गोशाळेचे संस्थापक गोपालभाई सुतारिया, डॉ. प्रशांत नाईकवाडी, डॉ. उल्हास सुर्वे आणि दत्तात्रय शेरकर यांनी नैसर्गिक शेतीतील तांत्रिक बाबींवर माहिती दिली.
 
 कार्यशाळेदरम्यान नैसर्गिक शेतीत वापरल्या जाणाऱ्या विविध निविष्ठांचे प्रदर्शन देखील भरविण्यात आले होते. शेतकऱ्यांनी या प्रदर्शनाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला.


  शेतकऱ्यांचा मोठा सहभाग

 
 या कार्यशाळेसाठी पुणे, अहमदनगर आणि सोलापूर विभागातील सुमारे १५०० हून अधिक शेतकरी उपस्थित होते. कृषी विभागातील अधिकारी, कर्मचारी आणि नैसर्गिक शेती करणारे अनेक प्रगतिशील शेतकरीही सहभागी झाले होते.
 
 नैसर्गिक शेती ही केवळ पर्यावरणपूरक नसून भविष्यातील शाश्वत शेतीसाठी महत्त्वाचा पर्याय ठरत आहे. एकात्मिक शेती पद्धतीचा अवलंब करून शेतकरी कमी खर्चात अधिक उत्पादन घेऊ शकतात. त्यामुळे नैसर्गिक शेतीचा प्रसार आणि तांत्रिक ज्ञानाचे आदानप्रदान होणे आवश्यक असल्याचे मत कार्यशाळेत व्यक्त करण्यात आले.

© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************

येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , ,

आई: कष्टाचं शिवार आणि आठवणींचं सुंदर जग! | Mother: A World of Infinite Memories

 


आई: एक सुंदर जग!
Mother : A World of Infinite Memories

​  

My mother


   आज मातृदिन... जगभरात आईबद्दल बरंच काही लिहिलं जातंय, बोललं जातंय. पण माझ्यासाठी आई म्हणजे केवळ एक शब्द नाही, तर ते एक संपूर्ण 'सुंदर जग' होतं.

​दुःखातून जन्मलेली लेखणी

   आई देवाघरी गेल्यानंतरच्या त्या दहाव्या दिवशी मी पहिल्यांदा लेखणी हाती घेतली. मन सुन्न होतं, पण भावनांचा बांध फुटला होता. त्या विरहाच्या वेदनेतून अवघ्या तीन दिवसांत १५० हून अधिक चारोळ्या कागदावर उतरल्या. याच भावस्पर्शी शब्दांतून पुढे माझा 'आठवण' हा चारोळी संग्रह प्रकाशित झाला.

​शिक्षकाची पत्नी, पण कष्टाची ओढ

  माझी आई एका माध्यमिक शिक्षकाची पत्नी होती. घराण्यात मान-सन्मान होता, पण तिला त्याचा कधीच गर्व नव्हता. आमचं वास्तव्य आसखेडा येथे होतं, तर आमची शेती ६ किलोमीटर दूर 'जायखेडा' शिवारात होती. आजही डोळ्यासमोर येतं, आई दररोज ते ६ किलोमीटरचं अंतर पायी कापून शेतात जायची. ऊस, पेरू, बाजरी आणि कडधान्य अशी पिके तिने रक्ताचं पाणी करून फुलवली.

​नियोजनाची 'तज्ज्ञ' माऊली

  आईचं शेतीकामाचं नियोजन पाहण्यासारखं होतं. केवळ शेतीच नाही, तर तिने पशुपालनातही यश मिळवलं होतं. गाय, म्हैस, शेळ्या आणि अगदी कोंबड्या सुद्धा तिने मोठ्या मायेने पाळल्या होत्या. तिचा स्पष्टवक्तेपणा आणि बोलका स्वभाव यामुळे ती सर्वांना आपलीशी वाटायची.

​नातेवाईकांच्या आठवणींतली 'आई'

   आजही जेव्हा गावी जातो, तेव्हा नातेवाईक आणि जुनी माणसं आवर्जून म्हणतात, "तुझ्या आईसारखी दुसरी आई नव्हती!" त्या एका वाक्यात तिचं संपूर्ण आयुष्य आणि तिचे संस्कार दिसून येतात. ती आठवण काढली की मी आजही भान हरपून जातो.

​संस्कारांचे अमरत्व

    आईचा सहवास मला खूप कमी कालावधीसाठी लाभला, ही खंत मनात आहेच. पण तिने दिलेले 'खानदानी संस्कार' आजही माझ्या रक्तात धावतात. ती आज प्रत्यक्ष सोबत नसली, तरी मी रोज तिच्याशी बोलतो. आयुष्याच्या प्रत्येक वळणावर तिचे तत्व आणि तिची शिकवण मला आजही मार्गदर्शन करत आहेत.

​निष्कर्ष:

  मातृदिन केवळ आजच्या दिवसापुरता मर्यादित नसून, आईने दिलेले संस्कार आयुष्यभर आचरणात आणणे हीच तिला खरी श्रद्धांजली आहे. तिच्या अनेक आठवणी मी माझ्या हृदयाच्या कप्प्यात जपून ठेवल्या आहेत.

​  आई, तू केवळ आठवणीत नाहीस, तर माझ्या प्रत्येक कृतीत आणि संस्कारात जिवंत आहेस!तुला विनम्र अभिवादन! 🙏

"तिच्या स्मृतींना वाहिलेली माझी ही शब्दसुमने..."


आई : एक सुंदर जग


​मुलांच्या विश्वात रमण्याची तिला घाई असते,

सुख-दुःखात साथ देणारी ती माई असते,

ते सुंदर जग म्हणजे आई असते...


​पतीचे विश्व समृद्ध करणारी ती गृहिणी असते,

संसारासाठी जीव ओवाळणारी ती माऊली असते,

ते सुंदर जग म्हणजे आई असते...


​जिच्यामुळे कुटुंब एकरूप होते अशी ती प्रित असते,

मातृत्व सफल करणारी ती एक माया असते,

ते सुंदर जग म्हणजे आई असते...


​छत्रछाया देणारी ती मुलखाची ताई असते,

कुटुंबाचा आधारवड होणारी ती सावली असते,

ते सुंदर जग म्हणजे आई असते...


​आंधळ्याची दृष्टी तर पांगळ्याची पाय असते,

दुधावरची साय तर वासरासाठी गाय असते,

ते सुंदर जग म्हणजे आई असते...


​हंबरड्याचा पान्हा तर कुटुंबाचा कणा असते,

थकलेल्याचा टेकू तर आनंदाचा झरा असते,

ते सुंदर जग म्हणजे आई असते...


​उन्हाळ्यातला गारवा तर जीवनाचे सार असते,

वादळे सोसूनही सुख देणारे भांडार असते,

ते सुंदर जग म्हणजे आई असते...


​मातीशी इमान राखणारी ती भूमिका असते,

सेवा, समृद्धी, त्यागाची ती मूर्ती असते,

ते सुंदर जग म्हणजे आई असते...


© दीपक सरला केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************
येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

करवंदाच्या शेतीतून एकरी १.५ लाखांचे उत्पन्न ! Sada Karvanda: A Revolution in Sustainable Fruit Farming by Sadashiv Adkine

 

करवंदाच्या शेतीतून एकरी १.५ लाखांचे उत्पन्न! कुंपणासाठी लावली झाडे अन् आता देशभर होतेय विक्री; वाचा सदाशिव अडकिणे यांची यशोगाथा.
Sada Karvanda: A Revolution in Sustainable Fruit Farming by Sadashiv Adkine

Karvande rope

  पारंपारिक शेतीला फाटा देत काहीतरी वेगळे करण्याची जिद्द असेल तर रानमेवा देखील सोन्याचे उत्पन्न देऊ शकतो, हे हिंगोलीच्या एका शेतकऱ्याने सिद्ध करून दाखवले आहे. हिंगोली जिल्ह्यातील वसमत तालुक्यातील इंजणगाव येथील सदाशिव वामनराव अडकिणे यांनी चक्क करवंदाच्या शेतीतून (Karvanda Farming) लाखांची कमाई केली आहे.

​कुंपण म्हणून लावली झाडे, आता मिळतेय बंपर उत्पन्न

​  सदाशिव अडकिणे यांनी १५ वर्षांपूर्वी वन्य प्राण्यांपासून शेतीचे संरक्षण करण्यासाठी शेताच्या बांधावर करवंदाची झाडे लावली होती. मात्र, या झाडांपासून मिळणारे उत्पादन पाहून त्यांनी साडेसहा एकरवर करवंदाची व्यावसायिक लागवड केली. आज या शेतीतून त्यांना प्रति एकर दीड लाख रुपयांचे निव्वळ उत्पन्न मिळत आहे.

​'सदा करवंद' वाणाची खासियत

​  अडकिणे यांनी स्वतः संशोधन करून 'सदा करवंद' हे वाण विकसित केले आहे. या वाणाची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

  • ​बारमाही उत्पादन: वर्षातून दोनवेळा किंवा काही झाडांना बारमाही फळे लागतात.
  • ​कमी खर्च: या पिकाला खत किंवा औषधांची फारशी गरज भासत नाही.
  • ​नैसर्गिक कुंपण: काटेरी आणि दाट झाडांमुळे शेताला ८ फूट उंचीचे नैसर्गिक संरक्षण मिळते.
  • ​बाजारात मागणी: नाशिक, मुंबई, जळगाव इतकेच नव्हे तर राजस्थानचे व्यापारी थेट बांधावर येऊन करवंदांची खरेदी करत आहेत.

​प्रक्रिया उद्योगातून रोजगाराची संधी

​केवळ फळे विकून न थांबता, अडकिणे यांनी 'वामन फूड अँड प्रॉडक्ट्स'च्या माध्यमातून करवंदावर प्रक्रिया सुरू केली आहे. त्यापासून ते:

  1. ​करवंद वाईन (ज्यामुळे जिल्हाधिकारी ही थक्क झाले)
  2. ​लोणचे, कँडी आणि चेरी
  3. ​करवंद सरबत

​या प्रक्रिया उद्योगामुळे परिसरातील ८० हून अधिक महिलांना रोजगार उपलब्ध झाला आहे.




​रोपांची देशभर विक्री

​  सदाशिव अडकिणे यांच्या नर्सरीमधून 'सदा करवंद' या वाणाची रोपे केवळ ३० रुपये प्रति नग दराने विकली जातात. त्यांच्याकडे सध्या १ लाख रोपांची ऑर्डर असून उत्तर प्रदेशातील शेतकऱ्यांनीही त्यांच्याशी संपर्क साधला आहे. या वाणाच्या पेटंटसाठी त्यांनी दिल्ली दरबारी प्रस्तावही सादर केला आहे.

​निष्कर्ष

​  अल्पभूधारक शेतकऱ्यांनी जर अशा प्रकारच्या फळबागांची आणि प्रक्रिया उद्योगाची कास धरली, तर शेती नक्कीच फायद्याची ठरू शकते. अडकिणे यांची ही यशोगाथा आज हजारो शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.

​अधिक माहितीसाठी संपर्क:

सदाशिव अडकिणे: 9834012036

​शेती क्षेत्रातील अशाच प्रेरणादायी कथा आणि नवनवीन प्रयोगांची माहिती मिळवण्यासाठी आमच्या 'डिजिटल कृषियोग' ब्लॉगला सबस्क्राईब करा!


© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************

येथे कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
लेबल: , , , ,
याची सदस्यत्व घ्या: पोस्ट (Atom)

ड्रॅगन फ्रुट शेती माहिती | Dragon Fruit Farming Guide in Marathi

ड्रॅगन फ्रुट शेती : कमी पाण्यात अधिक नफा देणारे आधुनिक फळपीक Dragon Fruit Farming Guide in Marathi    आजच्या बदलत्या हवामानात आणि पाण्याच्या...