कन्नडच्या नैसर्गिक शेतीचा दरवळ चेन्नईपर्यंत; शेतीमालाला होतेय मोठी मागणी!
Fragrance of Kannada's Natural Farming Reaches Chennai; Success Story of Farmer Ajay Jadhav!
महाराष्ट्रातील कष्टाळू शेतकऱ्यांनी जर जिद्द धरली, तर ते सातासमुद्रापारही आपला माल पोहोचवू शकतात, याचेच एक उत्तम उदाहरण म्हणजे कन्नड तालुक्यातील खेडा (आटेगाव) येथील शेतकरी अजय जाधव. रासायनिक खतांचा त्याग करून नैसर्गिक शेतीचा मार्ग स्वीकारणाऱ्या अजय जाधव यांच्या शेतीमालाला आता थेट तमिळनाडूतील चेन्नईमधून मोठी मागणी येत आहे.
मध्यस्थांची साखळी मोडली, उत्पन्नात वाढ!
अनेकदा शेतकऱ्यांना कष्ट करूनही योग्य भाव मिळत नाही कारण मधली दलाल आणि व्यापाऱ्यांची साखळी नफा लाटते. मात्र, अजय जाधव यांनी ही साखळी तोडून थेट ग्राहकांशी संपर्क साधला आहे. यामुळे त्यांना आपल्या मालाला योग्य दर मिळत असून, महिन्याकाठी ३० ते ४० हजार रुपयांची कमाई ते करत आहेत.
पॅकेजिंग आणि कुरिअर सेवेचा वापर
केवळ शेती करून न थांबता, उत्पादित झालेला माल सुरक्षितपणे ग्राहकांपर्यंत कसा पोहोचवायचा, यावर त्यांनी भर दिला. सध्या ते कुरिअर सेवेच्या माध्यमातून आपला ताजा शेतीमाल आणि कडधान्ये चेन्नईसारख्या लांबच्या शहरांत पाठवत आहेत. यामुळे वाहतुकीचा प्रश्न सुटला असून ग्राहकांनाही घरबसल्या शुद्ध अन्न मिळत आहे.
अभ्यासक आणि पर्यटकांचे हक्काचे ठिकाण
केवळ शेतीमाल विक्रीच नाही, तर ही शेती आता एक अभ्यासाचे केंद्र बनली आहे. श्री श्री नैसर्गिक शेती डेमोप्लॉट तथा पारिजात ऍग्रोटुरिझम, खेडा येथे उमेद फाउंडेशन मार्फत राज्यातील अनेक महिला बचत गट नैसर्गिक शेतीच्या अभ्यास दौऱ्यासाठी येत असतात. इतकेच नव्हे तर, देशभरातून अनेक अभ्यासक आणि पर्यटक खास नैसर्गिक शेतीचा प्रत्यक्ष आनंद घेण्यासाठी या शेताला भेट देतात.
एकाच छताखाली शेतीची विविधता आणि बीज बँक
अजय जाधव यांच्या या मॉडेल फार्मचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची विविधता:
- मिश्र भाजीपाला: केवळ एक एकर क्षेत्रात २०० हून अधिक प्रकारचा भाजीपाला पिकवला जातो.
- प्रक्रिया पदार्थ: इतर ९ एकर मध्ये डाळी, धान्य तसेच लोणचे, मध यांसारखे २०० हून अधिक प्रक्रिया केलेले नैसर्गिक पदार्थ उपलब्ध आहेत.
- गावरान बीज बँक: सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, त्यांच्याकडे ३५० पेक्षा जास्त गावरान बियाण्यांची समृद्ध 'बीज बँक' आहे, जी भविष्यातील शाश्वत शेतीसाठी अत्यंत मोलाची आहे.
कमी खर्च, जास्त फायदा
नैसर्गिक शेतीमुळे रासायनिक खते आणि औषधांवर होणारा खर्च पूर्णपणे बंद झाला आहे. जाधव यांच्याकडे एकूण १० एकर शेती असून, त्यातील ५ एकरवर ते पूर्णपणे नैसर्गिक पद्धतीने शेती करतात. यामध्ये प्रामुख्याने:
- गहू
- ब्राऊन हरभरा
- काबुली हरभरा
- काळा राजमा
- विविध कडधान्ये
'लोकमत'ने घेतली दखल
अजय जाधव यांच्या या अभिनव उपक्रमाची दखल महाराष्ट्रातील अग्रगण्य वृत्तपत्र 'लोकमत'ने घेतली आहे. त्यांनी केलेल्या या प्रयोगामुळे तालुक्यातील इतर शेतकरी देखील आता पर्यावरणपूरक आणि फायदेशीर नैसर्गिक शेतीकडे वळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
"आपल्या सर्वांच्या विश्वासामुळेच हे शक्य झाले आहे. पुढेही शुद्ध आणि नैसर्गिक अन्न देण्याचा आमचा प्रयत्न कायम राहील."
— कृषीभूषण अजय जाधव (मो. ९०२८५२६५२६)
निष्कर्ष:
रासायनिक शेतीच्या विळख्यातून बाहेर पडून नैसर्गिक शेतीचा अवलंब करणे हाच भविष्यातील शाश्वत मार्ग आहे. अजय जाधव यांनी हे सिद्ध करून दाखवले आहे की, दर्जेदार उत्पादन आणि थेट मार्केटिंगच्या जोरावर शेतकरी नक्कीच प्रगती करू शकतो.
नाशिक
deepakahire1973@gmail.com
