“वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे”
My Connection with Nature
"आजच्या सिमेंटच्या जंगलात श्वास घेताना आपल्याला तुकोबांच्या त्या ओळींची प्रकर्षाने आठवण येते - 'वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे वनचरे'. शतकांपूर्वी संतांनी निसर्गाला आपले नातेवाईक मानले होते, मग आज आपण का विसरत चाललो आहोत? याच विषयाचा मागोवा घेणारा हा लेख..."
"आजच्या सिमेंटच्या जंगलात श्वास घेताना आपल्याला तुकोबांच्या त्या ओळींची प्रकर्षाने आठवण येते - 'वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे वनचरे'. शतकांपूर्वी संतांनी निसर्गाला आपले नातेवाईक मानले होते, मग आज आपण का विसरत चाललो आहोत? याच विषयाचा मागोवा घेणारा हा लेख..."
*“वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे”* ही ओळ संत तुकाराम यांच्या अभंगातून घेतलेली असून ती मानव आणि निसर्ग यांच्यातील अतूट नात्याची जाणीव करून देते. वृक्ष हे केवळ पर्यावरणाचा भाग नसून आपल्या जीवनाचे खरे सोबती, आधारस्तंभ आणि जीवनदाते आहेत. आपल्या जन्मापासून मृत्यूपर्यंत प्रत्येक टप्प्यावर वृक्ष आपल्याला निस्वार्थपणे साथ देतात.
वृक्ष आपल्याला प्राणवायू देतात, सावली देतात, अन्न देतात आणि औषधी गुणधर्मांनी समृद्ध असतात. आपल्या सभोवतालचे वातावरण शुद्ध आणि निरोगी ठेवण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य वृक्ष करतात. आजच्या वाढत्या औद्योगिकीकरणामुळे आणि शहरीकरणामुळे वृक्षतोड मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. यामुळे हवामान बदल, प्रदूषण, दुष्काळ आणि जैवविविधतेचा ऱ्हास अशा गंभीर समस्या निर्माण होत आहेत. अशा परिस्थितीत *“वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे”* ही संकल्पना अधिकच महत्त्वाची ठरते.
पूर्वीच्या काळी आपल्या पूर्वजांनी *वृक्षांना देवतांसारखे पूजले.* वड, पिंपळ, नीम यांसारख्या वृक्षांना धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व देऊन त्यांचे संवर्धन केले गेले. आज मात्र आपण आधुनिकतेच्या नावाखाली निसर्गापासून दूर जात आहोत. आपल्या सोयीसाठी आपण वृक्षांची कत्तल करत आहोत, पण त्याचे परिणाम आपणच भोगत आहोत. वाढते तापमान, अनियमित पाऊस आणि नैसर्गिक आपत्ती याचेच हे द्योतक आहे.
वृक्ष केवळ पर्यावरणाचे रक्षण करत नाहीत, तर ते मानवी जीवनात मानसिक शांती आणि आनंदही निर्माण करतात. हिरवळ पाहिल्यावर मन प्रसन्न होते, तणाव कमी होतो आणि जीवनात सकारात्मकता येते. म्हणूनच आजच्या धकाधकीच्या जीवनात *वृक्षांचे महत्त्व* अधिकच वाढले आहे.
आपण प्रत्येकाने वृक्षसंवर्धनाची जबाबदारी स्वीकारली पाहिजे. *“एक व्यक्ती – एक वृक्ष”* ही संकल्पना राबवून आपण पर्यावरण संरक्षणात आपला वाटा उचलू शकतो. वृक्ष लागवड करणे, त्यांचे संगोपन करणे आणि इतरांनाही याबाबत जागरूक करणे ही काळाची गरज आहे. शाळा, महाविद्यालये आणि सामाजिक संस्था यांनी यासाठी पुढाकार घेतला पाहिजे.
शेवटी असे म्हणावेसे वाटते की, वृक्ष हे आपले खरे मित्र आणि सोयरे आहेत. त्यांचे जतन आणि संवर्धन करणे ही आपली नैतिक जबाबदारी आहे. *“वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे”* हा विचार केवळ शब्दांत न राहता कृतीत उतरवला, तरच आपण खऱ्या अर्थाने निसर्गाशी आपले नाते जपू शकू.
(शब्दवेध साहित्य मंच, पुणे आयोजित निबंध स्पर्धा विजेता निबंध)
© दीपक केदू अहिरे
नाशिक
deepakahire1973@gmail.com
******************************************Telegram :******************************************Facebook :************************************************************************************YouTube :
******************************************Quora :******************************************Koo :******************************************************************************************************************************Twitter :@DeepakA86854129******************************************Website :
******************************************
