मियावाकी पद्धतीने फळबाग लागवड- झेन तत्त्वज्ञानावर आधारित आधुनिक बागायती पद्धतOrchard cultivation using the Miyawaki method
जपानी झेन तत्त्वज्ञान, आधुनिक विज्ञान आणि पारंपरिक भारतीय बागायतीचा संगम म्हणजे मियावाकी पद्धतीने फळबाग लागवड.जगप्रसिद्ध शास्त्रज्ञ डॉ. अकीरा मियावाकी यांनी विकसित केलेली ही पद्धत आज भारतात फळझाडांसाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरली जात आहे.
🍃 झेन तत्त्वज्ञान आणि फळबाग लागवड
झेन तत्त्वे सांगतात:
-
निसर्गाशी सुसंवाद
-
शांतता
-
शुद्धता
-
प्रत्येक झाड म्हणजे सजीव आत्मा
फळझाडे लावताना –
-
स्थानिक हवामानाशी जुळणाऱ्या जातींची निवड
-
झाडांमध्ये योग्य ऊर्जानुसार दिशा व स्थान
-
नैसर्गिक वाढीत अडथळा न आणणे
ही तत्त्वे पाळली जातात.
झेन तत्त्वे सांगतात:
-
निसर्गाशी सुसंवाद
-
शांतता
-
शुद्धता
-
प्रत्येक झाड म्हणजे सजीव आत्मा
फळझाडे लावताना –
-
स्थानिक हवामानाशी जुळणाऱ्या जातींची निवड
-
झाडांमध्ये योग्य ऊर्जानुसार दिशा व स्थान
-
नैसर्गिक वाढीत अडथळा न आणणे
ही तत्त्वे पाळली जातात.
🌳 मियावाकी पद्धतीने आंबा फळबाग लागवडीचे टप्पे
१. माती परीक्षण
-
pH, सेंद्रिय घटक, नायट्रोजन–फॉस्फरस–पोटॅश तपासणी
-
गरजेनुसार शेणखत, कंपोस्ट मिसळणे
२. स्थानिक जातींची निवड
३. अतिघन लागवड घनता
-
३ ते ५ झाडे प्रति १ sq. meter
-
झाडे जवळ लावल्याने स्पर्धा वाढते, वाढ झपाट्याने होते
४. झाडांची गटवारी (Miyawaki Layering)
🟠 मियावाकी Orchard Layout (उदाहरण: 100 sq.m)
-
घनता: प्रति m² – 3 ते 5 रोपे
-
विविध स्तरांमुळे:
-
जैवविविधता वाढ
-
कीड नियंत्रण सुधारणा
-
माती सुपीकता वाढ
-
🥭 झेन आंबा – आधुनिक उच्च उत्पादनक्षम वाण
झेन आंब्याची विशेष वैशिष्ट्ये:
-
वर्षातून २–३ वेळा उत्पन्न
-
२००g–५००g वजनाचे गोड आंबे
-
चव हापूससारखी
-
पहिल्याच वर्षी उत्पादन
-
३०–४० वर्षे उत्पादन क्षमता
-
बोन्सायसारखी झपाट्याने वाढ
-
घनदाट लागवडीसाठी सर्वोत्तम वाण
-
वर्षातून २–३ वेळा उत्पन्न
-
२००g–५००g वजनाचे गोड आंबे
-
चव हापूससारखी
-
पहिल्याच वर्षी उत्पादन
-
३०–४० वर्षे उत्पादन क्षमता
-
बोन्सायसारखी झपाट्याने वाढ
-
घनदाट लागवडीसाठी सर्वोत्तम वाण
🌿 सेंद्रिय खत व्यवस्थापन (Organic Fertilizer Schedule)
लागवड पूर्व (Before Plantation)
-
शेणखत: 10 टन/एकर
-
कंपोस्ट + ह्यूमस
-
शेणखत: 10 टन/एकर
-
कंपोस्ट + ह्यूमस
दर महिन्याला
-
गोमूत्र + गव्हाची भुशी मिश्रण
-
गोमूत्र + गव्हाची भुशी मिश्रण
प्रति 3 महिने
-
व्हर्मीकम्पोस्ट
-
नीम खत
-
व्हर्मीकम्पोस्ट
-
नीम खत
प्रति 6 महिने
-
बोन मील
-
अॅझोस्पिरिलम
-
फॉस्फोबॅक्टेरिया
-
बोन मील
-
अॅझोस्पिरिलम
-
फॉस्फोबॅक्टेरिया
मल्चिंग
-
तण नियंत्रण
-
मातीतील ओलावा टिकवणे
-
तण नियंत्रण
-
मातीतील ओलावा टिकवणे
🗓 फळबाग व्यवस्थापन शेड्यूल
-
दररोज: ठिबक सिंचन
-
साप्ताहिक: वाढ तपासणी + कीडनियंत्रण
-
मासिक: खत पुरवठा + मल्चिंग
-
प्रत्येकी 3 महिने: झाडांची उंची-वाढ मोजणी आणि पुनर्लागवड
-
दररोज: ठिबक सिंचन
-
साप्ताहिक: वाढ तपासणी + कीडनियंत्रण
-
मासिक: खत पुरवठा + मल्चिंग
-
प्रत्येकी 3 महिने: झाडांची उंची-वाढ मोजणी आणि पुनर्लागवड
💰 झेन आंबा लागवडीचे उत्पादन आणि नफा (Per Acre)
लागवड – 12 x 3 ft स्पेसिंग
→ 1210 झाडे प्रति एकर
→ 1210 झाडे प्रति एकर
उत्पादन – प्रती झाड 20 kg
1210 × 20 = 24,200 kg (24.2 टन)
1210 × 20 = 24,200 kg (24.2 टन)
किमान भाव – ₹50/kg
→ ₹12,10,000 प्रति एकर
→ ₹12,10,000 प्रति एकर
भाव – ₹100/kg
→ ₹24,20,000 प्रति एकर
→ ₹24,20,000 प्रति एकर
🌳 मियावाकी फळबागेचे फायदे
✔ ३ पट वेगवान वाढ✔ २–३ वर्षांत फळधारणा✔ नैसर्गिक कीड नियंत्रण✔ कमी पाण्यात जास्त उत्पादन✔ जैवविविधता वाढ✔ शाश्वत, नैसर्गिक, पर्यावरणपूरक पद्धत
🧘♂️ निष्कर्ष – मियावाकी + झेन + फळबाग = समाधानकारक शाश्वत शेती
ही पद्धत केवळ उत्पन्न वाढवत नाहीतर शांतता, निसर्गाशी नाते आणि पर्यावरण पूरक शेती देणारी प्रणाली आहे.
📞 अधिक माहितीसाठी:
श्री साई माऊली शाश्वत सेंद्रिय शेती
सत्यशोधक हॉर्टिकल्चर ऑरगॅनिक डेव्हलपमेंट हब लि.श्री. मकरंद पवार
📩 info@shodhorganicfarming.com
श्री साई माऊली शाश्वत सेंद्रिय शेती
सत्यशोधक हॉर्टिकल्चर ऑरगॅनिक डेव्हलपमेंट हब लि.श्री. मकरंद पवार
📩 info@shodhorganicfarming.com
© दीपक केदू अहिरे
नाशिक
deepakahire1973@gmail.com
www.ahiredeepak.blogspot.com
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा