name='viewport'/> link rel=“canonical”href=“https://ahiredeepak.blogspot.com/” /> स्व-काव्यांकुर (Swa-Kavyankur): नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (टप्पा-२) अंतर्गत दूध प्रक्रिया युनिट : मूल्यवर्धनातून अधिक उत्पन्नाची सुवर्णसंधी Nanaji Deshmukh Krushi Sanjivani Project Phase 2: Milk Processing Unit Scheme, Eligibility, Benefits & Application Process

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (टप्पा-२) अंतर्गत दूध प्रक्रिया युनिट : मूल्यवर्धनातून अधिक उत्पन्नाची सुवर्णसंधी Nanaji Deshmukh Krushi Sanjivani Project Phase 2: Milk Processing Unit Scheme, Eligibility, Benefits & Application Process



नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (टप्पा-२) अंतर्गत दूध प्रक्रिया युनिट : मूल्यवर्धनातून अधिक उत्पन्नाची सुवर्णसंधी
Nanaji Deshmukh Krushi Sanjivani Project Phase 2: Milk Processing Unit Scheme, Eligibility, Benefits & Application Process


Dudh prakriya unit



    महाराष्ट्रातील शेतकरी, महिला स्वयंसहाय्यता बचत गट आणि शेतकरी उत्पादक कंपन्यांना (FPO) आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (टप्पा-२) अंतर्गत विविध मूल्यवर्धन आधारित उपक्रम राबविले जात आहेत. त्यापैकी दूध प्रक्रिया युनिट हा ग्रामीण भागात रोजगार निर्मिती आणि दुग्ध व्यवसायातून अधिक उत्पन्न मिळवून देणारा महत्त्वाचा उपक्रम आहे.

    कच्चे दूध विकण्याऐवजी त्यापासून विविध दुग्धजन्य पदार्थ तयार करून विक्री केल्यास अधिक नफा मिळू शकतो. याच उद्देशाने दूध प्रक्रिया युनिटची संकल्पना विकसित करण्यात आली आहे.


दूध प्रक्रिया युनिट म्हणजे काय?

दूध प्रक्रिया युनिट म्हणजे कच्च्या दुधावर प्रक्रिया करून त्यापासून विविध मूल्यवर्धित उत्पादने तयार करणारा उद्योग.

यामध्ये पुढील उत्पादनांचा समावेश होऊ शकतो.

  • पाश्चराईज्ड दूध
  • दही
  • ताक
  • लस्सी
  • पनीर
  • तूप
  • लोणी
  • श्रीखंड
  • फ्लेवर्ड मिल्क
  • इतर दुग्धजन्य उत्पादने

यामुळे दूधाची गुणवत्ता टिकून राहते, बाजारपेठ वाढते आणि उत्पादकांना अधिक दर मिळतो.


योजनेचा प्रमुख उद्देश

या उपक्रमामागील प्रमुख उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत.

  • दुग्ध व्यवसायातून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविणे.
  • दूधाचे मूल्यवर्धन करून अधिक नफा मिळविणे.
  • ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे.
  • महिला बचत गटांना उद्योग उभारणीस प्रोत्साहन देणे.
  • सामूहिक उद्योजकतेला चालना देणे.
  • स्थानिक पातळीवर दुग्ध प्रक्रिया उद्योग विकसित करणे.


कोण पात्र आहेत?

या योजनेचा लाभ पुढील घटकांना मिळू शकतो.

  • Farmer Producer Company (FPO)
  • ATMA अंतर्गत नोंदणीकृत शेतकरी गट
  • MSRLM पुरस्कृत महिला स्वयंसहाय्यता बचत गट
  • MAVIM पुरस्कृत महिला बचत गट
  • गाव संघ
  • प्रभाग संघ
  • इतर पात्र सामूहिक संस्था


दूध प्रक्रिया युनिटचे फायदे

१. अधिक उत्पन्न : 

कच्चे दूध विकण्यापेक्षा प्रक्रिया केलेल्या उत्पादनांना अधिक बाजारभाव मिळतो.

२. मूल्यवर्धन : 

दुधापासून विविध उत्पादने तयार करून अतिरिक्त नफा मिळविता येतो.

३. रोजगार निर्मिती :

ग्रामीण युवक आणि महिलांसाठी स्थानिक रोजगार उपलब्ध होतो.

४. महिला सक्षमीकरण :

महिला बचत गटांना उद्योग सुरू करण्याची संधी मिळते.

५. बाजारपेठ विस्तार :

ब्रँड तयार करून स्थानिक तसेच शहरांमध्ये विक्रीची संधी उपलब्ध होते.

६. दूधाची नासाडी कमी :

प्रक्रिया केल्यामुळे दूध अधिक काळ सुरक्षित राहते.


दूध प्रक्रिया उद्योग सुरू करण्यासाठी आवश्यक बाबी

  • दर्जेदार दूध उपलब्धता
  • प्रक्रिया यंत्रसामग्री
  • शीतगृह किंवा कोल्ड स्टोरेज
  • स्वच्छ प्रक्रिया केंद्र
  • गुणवत्ता नियंत्रण
  • योग्य पॅकेजिंग
  • विपणन व्यवस्था
  • आवश्यक परवानग्या


मूल्यवर्धन का आवश्यक आहे?

    सध्या दुग्ध व्यवसायात उत्पादन खर्च वाढत आहे. त्यामुळे केवळ कच्चे दूध विकण्यापेक्षा त्याचे प्रक्रिया उद्योगात रूपांतर केल्यास अधिक नफा मिळतो.

उदाहरणार्थ,

  • दुधापासून पनीर
  • दही
  • तूप
  • श्रीखंड
  • फ्लेवर्ड मिल्क

यांसारख्या उत्पादनांना बाजारात चांगली मागणी असल्याने उत्पन्नात लक्षणीय वाढ होऊ शकते.


सामूहिक उद्योजकतेचे महत्त्व

    FPO, महिला बचत गट किंवा शेतकरी गट यांनी एकत्रितपणे दूध प्रक्रिया युनिट सुरू केल्यास,

  • गुंतवणूक कमी होते.
  • उत्पादन क्षमता वाढते.
  • बाजारपेठ सहज उपलब्ध होते.
  • नफा सर्व सदस्यांना मिळतो.
  • उद्योग अधिक शाश्वत बनतो.


अर्ज करण्यापूर्वी काय तयारी करावी?

  • संस्थेची नोंदणी पूर्ण असावी.
  • सदस्यांची माहिती तयार ठेवावी.
  • व्यवसाय आराखडा तयार करावा.
  • दूध उपलब्धतेचे नियोजन करावे.
  • स्थानिक कृषी विभाग किंवा प्रकल्प कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
  • आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करावी.


निष्कर्ष

    नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (टप्पा-२) अंतर्गत दूध प्रक्रिया युनिट हा ग्रामीण भागातील शेतकरी, महिला बचत गट आणि FPO साठी उत्पन्न वाढविणारा महत्त्वाचा उपक्रम आहे. दूधाचे मूल्यवर्धन करून अधिक नफा, रोजगार निर्मिती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी देण्याची मोठी संधी या योजनेमुळे उपलब्ध होत आहे.

    जर आपल्या गावात FPO, महिला बचत गट किंवा शेतकरी गट कार्यरत असेल, तर या योजनेची माहिती घेऊन दूध प्रक्रिया उद्योग उभारण्याचा विचार अवश्य करा.


© दीपक केदू अहिरे

नाशिक 

deepakahire1973@gmail.com

www.ahiredeepak.blogspot.com

******************************************
******************************************
******************************************
******************************************

******************************************
******************************************
Koo :
******************************************
******************************************
******************************************
@DeepakA86854129
******************************************

******************************************

येथे
लेबल: , , ,

कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

टिप्पणी पोस्ट करा

याची सदस्यत्व घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (टप्पा-२) अंतर्गत दूध प्रक्रिया युनिट : मूल्यवर्धनातून अधिक उत्पन्नाची सुवर्णसंधी Nanaji Deshmukh Krushi Sanjivani Project Phase 2: Milk Processing Unit Scheme, Eligibility, Benefits & Application Process

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (टप्पा-२) अंतर्गत दूध प्रक्रिया युनिट : मूल्यवर्धनातून अधिक उत्पन्नाची सुवर्णसंधी Nanaji Deshmukh Krushi ...