सीताफळ गर प्रक्रियेतून १२५ ऊसतोड महिलांना मिळाला हक्काचा रोजगार; अंबाजोगाईच्या 'ग्राम ऊर्जा' फाऊंडेशनचा यशस्वी प्रयोग!
Success Story: 125 Women Laborers Get Employment Through Custard Apple Processing Unit
 |
"सीताफळाची गर प्रक्रियेत सहभागी असलेल्या महिला" |
शेतीमध्ये पिकांचे उत्पादन घेणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच त्यावर प्रक्रिया करून मूल्यवर्धन (Value Addition) करणे काळाची गरज बनली आहे. बीड जिल्ह्यातील अंबाजोगाई येथील ग्राम ऊर्जा फाऊंडेशनने असाच एक आदर्श उपक्रम राबवून डोंगररांगांमधील १२५ ऊसतोड मजूर महिलांच्या आयुष्यात आर्थिक क्रांती घडवून आणली आहे.
सीताफळ: नाशिवंत फळाला प्रक्रियेची जोड
सीताफळ हे अत्यंत नाशिवंत फळ आहे. झाडावरून काढल्यानंतर अवघ्या तीन दिवसांत ते खराब होऊ लागते. त्यामुळे अनेकदा शेतकऱ्यांना हे फळ फेकून द्यावे लागते किंवा कमी भावात विकावे लागते. मात्र, याच सीताफळावर प्रक्रिया करून त्यातून 'पल्प' (गर) काढल्यास त्याचे आयुष्य वाढवता येते आणि त्यापासून विविध उपपदार्थ बनवता येतात.
उपक्रमाची ठळक वैशिष्ट्ये:
- महिला सक्षमीकरण: अंबाजोगाई, केज आणि धारूर परिसरातील १२५ ऊसतोड मजूर महिलांना या प्रकल्पात सहभागी करून घेण्यात आले. ज्या महिला कष्टाची कामे करत होत्या, त्या आता सीताफळ प्रक्रियेत कुशल झाल्या आहेत.
- हक्काचा रोजगार: डोंगररांगांतील नैसर्गिक सीताफळांचे संकलन करून त्यावर प्रक्रिया केल्यामुळे या महिलांना स्थानिक पातळीवर शाश्वत रोजगाराचे साधन मिळाले आहे.
- १५ लाखांची उलाढाल: या व्यवसायातून ग्रामीण महिलांनी तब्बल १५ लाख रुपयांची उलाढाल केली असून, त्या खऱ्या अर्थाने 'आत्मनिर्भर' झाल्या आहेत.
कुल्फी आणि रबडी ब्रँडचा विकास
केवळ गर काढून न थांबता, या महिलांनी ५ टन गरापासून सीताफळ कुल्फी आणि सीताफळ रबडी हे ब्रँड्स विकसित केले आहेत. विशेष म्हणजे, या प्रक्रियेत कोणत्याही रासायनिक प्रिजर्व्हेटिव्हचा वापर न करता नैसर्गिक पद्धतीने हे पदार्थ तयार करण्यात आले आहेत.
स्तुती गुप्ता यांचे नेतृत्व आणि तांत्रिक साथ
मध्य प्रदेशातील उच्चशिक्षित तरुण स्तुती गुप्ता यांनी 'स्वर फेलोशिप' अंतर्गत या प्रकल्पाचे नेतृत्व केले. शेतीचा कोणताही अनुभव नसताना त्यांनी आधुनिकता आणि दर्जा (Quality) यावर भर देऊन हा प्रकल्प यशस्वी केला. यासाठी कृषी विज्ञान केंद्राने (KVK) महिलांना योग्य प्रशिक्षण दिले, तर सिद्धा अॅग्रोटेक प्रोड्युसर कंपनीने युनिट उभारणीत मदत केली.
निष्कर्ष
अंबाजोगाईच्या या प्रयोगातून हे सिद्ध झाले आहे की, जर योग्य तांत्रिक मार्गदर्शन आणि इच्छाशक्ती असेल, तर ग्रामीण भागातही मोठे उद्योग उभे राहू शकतात. ऊसतोड महिलांचे सीताफळ उद्योजिका बनणे, हे मराठवाड्याच्या कृषी क्षेत्रासाठी अत्यंत भूषणावह आहे.
अशाच नवनवीन कृषी यशोगाथा आणि माहितीसाठी आमच्या ब्लॉगला फॉलो करा!
हे देखील वाचा:
https://ahiredeepak.blogspot.com/2025/06/Sitaphal-ek-Bahupayogi-Fal.html
नाशिक
deepakahire1973@gmail.com
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा