आला आला दसरा! | विजयादशमीचे महत्त्व, परंपरा आणि मराठी संस्कृतीतील दसराAala Aala Dussehra
आला आला दसरा, सण मोठा दसरा!
आश्विन शुद्ध दशमी म्हणजेच विजयादशमी किंवा दसरा. भारतीय संस्कृतीतील हा एक महत्त्वाचा आणि मंगलमय सण आहे. नवरात्रीच्या नऊ दिवसांनंतर येणारा दसरा हा वाईटावर चांगल्याचा, असत्यावर सत्याचा आणि अधर्मावर धर्माचा विजय दर्शवतो.
दसरा म्हटला की मनात आनंद, उत्साह आणि नव्या सुरुवातीची भावना निर्माण होते. घराघरांत पूजा, आपट्याची पाने, सीमोल्लंघन, शस्त्रपूजन आणि एकमेकांना दसऱ्याच्या शुभेच्छा देण्याची परंपरा आजही मोठ्या उत्साहाने जपली जाते.
दसरा म्हणजे विजयाचा उत्सव
दसऱ्याला विजयादशमी असेही म्हटले जाते. धार्मिक परंपरेनुसार भगवान श्रीरामांनी रावणाचा पराभव करून विजय मिळवला, म्हणून हा दिवस विजयाचे प्रतीक मानला जातो. तसेच देवी दुर्गेने महिषासुराचा वध करून अधर्माचा नाश केला, अशीही धार्मिक मान्यता आहे.
म्हणूनच दसरा हा केवळ एक सण नसून सत्य, धैर्य, सदाचार आणि विजयाचा संदेश देणारा दिवस आहे.
महाराष्ट्रातील दसऱ्याच्या खास परंपरा
महाराष्ट्रात दसऱ्याला विशेष सांस्कृतिक महत्त्व आहे. ग्रामीण भागापासून शहरांपर्यंत हा सण विविध परंपरांनी साजरा केला जातो.
१. आपट्याची पाने देण्याची परंपरा
दसऱ्याच्या दिवशी आपट्याची पाने एकमेकांना देऊन “सोने घ्या, सोने द्या” असे म्हटले जाते. या परंपरेतून प्रेम, मैत्री आणि समृद्धीची भावना व्यक्त केली जाते.
आपट्याच्या पानांना सोन्याचे प्रतीक मानण्यामागे पौराणिक कथा सांगितली जाते. त्यामुळे दसऱ्याच्या दिवशी आपट्याची पाने देण्याची परंपरा आजही मोठ्या उत्साहाने पाळली जाते.
२. सीमोल्लंघन
दसऱ्याच्या दिवशी सीमोल्लंघन करण्याची महाराष्ट्रातील परंपरा विशेष आहे. पूर्वी गावाची सीमा ओलांडून जाणे आणि तेथील आपट्याची पाने आणणे याला विशेष महत्त्व होते.
आजही अनेक ठिकाणी दसऱ्याच्या दिवशी सायंकाळी सीमोल्लंघन केले जाते. ही परंपरा आपल्याला नवीन संधी आणि नव्या क्षितिजांकडे वाटचाल करण्याचा संदेश देते.
३. शस्त्रपूजन आणि आयुधपूजन
दसऱ्याच्या दिवशी शस्त्रे, शेतीची अवजारे, वाहने, यंत्रसामग्री आणि कामासाठी वापरल्या जाणाऱ्या साधनांची पूजा केली जाते. या परंपरेला आयुधपूजन किंवा शस्त्रपूजन असे म्हणतात.
शेतकरी आपल्या शेतीच्या अवजारांची पूजा करतात. कारागीर, व्यावसायिक आणि कामगारही आपल्या व्यवसायाशी संबंधित साधनांचे पूजन करतात.
ही परंपरा आपल्या कष्टाला आणि श्रमाला दिलेला सन्मान आहे.
शेतकऱ्यांसाठी दसऱ्याचे महत्त्व
महाराष्ट्र हा कृषिप्रधान प्रदेश आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागातील दसऱ्याला विशेष महत्त्व आहे. शेतकरी आपल्या शेतातील अवजारे, बैल, ट्रॅक्टर आणि शेतीशी संबंधित साधनांची पूजा करतात.
पावसाळ्यानंतर शेतीची कामे वेग घेत असताना दसरा हा शेतकऱ्यांसाठी उत्साहाचा आणि नव्या आशेचा सण ठरतो. शेतात चांगले उत्पादन यावे, कुटुंबात सुख-समृद्धी नांदावी आणि वर्षभर भरभराट व्हावी, अशी प्रार्थना केली जाते.
सोन्यासारखी माणसं आणि नाती जपूया
दसऱ्याला आपण आपट्याची पाने ‘सोने’ म्हणून देतो. पण या परंपरेचा खरा अर्थ केवळ पाने देण्यात नाही.
आपल्या आयुष्यातील माणसं, नाती, मैत्री, प्रेम, विश्वास आणि माणुसकी हीच खरी संपत्ती आहे. त्यामुळे या दसऱ्याला मतभेद विसरूया, नाती घट्ट करूया आणि एकमेकांना प्रेमाने भेटूया.
दसरा आणि नव्या सुरुवातीचा संदेश
दसरा हा विजयाचा सण आहे. त्यामुळे आपल्या जीवनातील नकारात्मक विचार, आळस, भीती, अहंकार आणि निराशा दूर करून नव्या ऊर्जेने सुरुवात करण्याचा संकल्प करण्यासाठी हा दिवस योग्य आहे.
जुन्या अडचणी मागे सोडून नव्या स्वप्नांच्या दिशेने वाटचाल करूया.
व्यवसाय असो, शिक्षण असो, शेती असो किंवा वैयक्तिक जीवन—प्रत्येक क्षेत्रात प्रामाणिक प्रयत्न, सकारात्मक विचार आणि सातत्य ठेवले तर यश नक्कीच मिळू शकते.
“आला आला दसरा” — आनंदाचा आणि विजयाचा सण
दसऱ्याच्या निमित्ताने घराघरांत आनंदाचे वातावरण असते. नवीन कपडे, गोडधोड पदार्थ, पूजा, आपट्याची पाने आणि नातेवाईकांच्या भेटीगाठी यामुळे सणाचा उत्साह वाढतो.
लहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत प्रत्येकजण दसऱ्याच्या आनंदात सहभागी होतो. सोशल मीडियाच्या युगातही आपल्या पारंपरिक सणांचे महत्त्व कमी झालेले नाही. उलट, मराठी संस्कृती आणि परंपरा पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याची जबाबदारी आपलीच आहे.
दसऱ्याचा संदेश
दसरा आपल्याला एक सुंदर संदेश देतो—
सत्याचा मार्ग कितीही कठीण असला तरी शेवटी विजय सत्याचाच होतो.
वाईटावर चांगल्याचा विजय, अंधारावर प्रकाशाचा विजय आणि निराशेवर आशेचा विजय हीच विजयादशमीची खरी शिकवण आहे.
चला, या दसऱ्याला आपल्या मनातील नकारात्मकता दूर करूया. नवीन ध्येय निश्चित करूया. आपल्या कुटुंबासोबत, मित्रांसोबत आणि समाजासोबत प्रेमाने आणि आनंदाने हा सण साजरा करूया.
सुख, समृद्धी आणि यशाने
आपले जीवन उजळून निघू द्या!
दसऱ्याच्या हार्दिक शुभेच्छा!
आपल्या सर्वांच्या जीवनात आनंद, आरोग्य, सुख-समृद्धी आणि यश लाभो. विजयादशमीच्या मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा!
© दीपक केदू अहिरे
नाशिक
deepakahire1973@gmail.com
******************************************Telegram :******************************************Facebook :************************************************************************************YouTube :
******************************************Quora :******************************************Koo :******************************************************************************************************************************Twitter :@DeepakA86854129******************************************Website :
******************************************
******************************************
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा