माणुसकीचे वृक्ष: समाजात प्रेमाची आणि आपुलकीची सावली देणारे झाड
Manuskiche Vruksha Marathi Poem Analysis
आजच्या धावपळीच्या आणि आधुनिक युगात माणूस तंत्रज्ञानाने जरी एकमेकांच्या जवळ आला असला, तरी मनाने मात्र कुठेतरी दुरावत चालला आहे. अशा या काळात कवी दीपक अहिरे यांची "माणुसकीचे वृक्ष" ही कविता आपल्याला एका अत्यंत महत्त्वाच्या आणि संवेदनशील विषयावर विचार करायला लावते. माणसाने माणसाशी माणसासारखे वागणे हीच खरी माणुसकी, आणि याच माणुसकीला कवीने एका वृक्षाची उपमा देऊन अत्यंत सुंदर शब्दांत मांडले आहे.
॥ माणुसकीचे वृक्ष ॥
माणुसकीचे वृक्ष
लावले आम्ही जागोजागी,
द्यावे तुम्ही त्यास
आवश्यक ते खतपाणी...
माणुसकीचे वृक्ष
बहरले फळाफुलांनी,
लगडून आले ते
असंख्य माणसांनी...
माणुसकीचे वृक्ष
करतात निस्वार्थ काम,
कोणत्याही संकटात
हात देतात चारधाम...
माणुसकीचे वृक्ष
जपा तुम्ही त्यांना,
प्रत्येकाच्या हृदयात
माणुसकी जागवाना...
— © दीपक अहिरे (ahire deepak)
१. माणुसकीच्या वृक्षाची लागवड आणि आपले कर्तव्य
कवितेच्या पहिल्याच कडव्यात कवी म्हणतात की, आम्ही जागोजागी 'माणुसकीचे वृक्ष' लावले आहेत. वृक्ष लावणे जेवढे महत्त्वाचे आहे, त्याहूनही अधिक महत्त्वाचे त्याचे जतन करणे असते. कोणत्याही रोपट्याला वाढण्यासाठी जशी खतपाण्याची गरज असते, तसेच आपण लावलेल्या माणुसकीच्या नात्यांना टिकवण्यासाठी प्रेम, आदर, सहानुभूती आणि एकमेकांना समजून घेण्याच्या 'खतपाण्याची' गरज असते. समाजात ही वृत्ती रुजवायची असेल, तर प्रत्येकाने त्यात आपला खारीचा वाटा उचलला पाहिजे.
२. माणसांच्या रूपाने बहरलेले वृक्ष
जेव्हा एखाद्या झाडाला योग्य खतपाणी मिळते, तेव्हा ते फळाफुलांनी बहरून जाते. कवीने येथे एक अप्रतिम रूपक वापरले आहे – हा माणुसकीचा वृक्ष जेव्हा बहरतो, तेव्हा त्याला जी फळे-फुले येतात, ती म्हणजेच 'असंख्य माणसे' होय. जेव्हा समाजात माणुसकी वाढीस लागते, तेव्हा एकमेकांबद्दल जिव्हाळा बाळगणारी, संकटात धावून जाणारी माणसे जोडली जातात. ही जोडलेली माणसे म्हणजेच या वृक्षाचे खरे सौंदर्य आणि समृद्धी आहे.
३. निस्वार्थ सेवा आणि संकटात आधार
वृक्ष कधीही आपल्या फळांची किंवा सावलीची अपेक्षा करत नाही, तो निस्वार्थपणे सेवा देतो. अगदी तसेच, ज्या व्यक्तीच्या मनात माणुसकी जिवंत आहे, ती कोणतीही अपेक्षा न ठेवता इतरांना मदत करते. कवी लिहितात, "कोणत्याही संकटात हात देतात चारधाम". याचा अर्थ असा की, एखाद्या गरजूंना किंवा संकटात सापडलेल्या व्यक्तीला दिलेला मदतीचा हात हा कोणत्याही तीर्थयात्रेपेक्षा किंवा चारधाम यात्रेपेक्षा पवित्र आणि मोलाचा असतो. मानवाची सेवा हीच खरी ईश्वरसेवा आहे, हाच संदेश यातून मिळतो.
"एखाद्या संकटात सापडलेल्या व्यक्तीला मदत करणे हीच खरी तीर्थयात्रा आहे. माणुसकीचा प्रत्येक निस्वार्थ हात हा ईश्वरी रूपासारखाच असतो."
४. हृदयात माणुसकीची जागृती
कवितेच्या शेवटच्या भागात कवी आपल्याला एक आवाहन करतात. हे माणुसकीचे वृक्ष आपण जपले पाहिजेत, त्यांचे संरक्षण केले पाहिजे. आज समाजात वाढणारा द्वेष, स्वार्थ आणि संकुचित वृत्ती यांपासून या वृक्षांचे रक्षण करणे गरजेचे आहे. त्यासाठी केवळ बाहेरून बदल करून चालणार नाही, तर प्रत्येक व्यक्तीच्या हृदयात माणुसकीची भावना जागृत व्हावी लागेल. जेव्हा प्रत्येक मनामध्ये दयेचा आणि प्रेमाचा झरा वहावा लागेल, तेव्हाच हा समाज खऱ्या अर्थाने सुंदर होईल.
निष्कर्ष:
दीपक अहिरे यांची "माणुसकीचे वृक्ष" ही कविता केवळ वाचण्यासाठी नसून ती आचरणात आणण्यासाठी आहे. चला तर मग, या कवितेतून प्रेरणा घेऊन आपणही आपल्या अवतीभवती माणुसकीचे रोपटे लावूया, त्याला प्रेमाचे खतपाणी घालूया आणि हा संसार सुखाचा व समाधानाचा करूया!
तुम्हाला हा ब्लॉग आवडल्यास नक्की शेअर करा आणि तुमच्या प्रतिक्रिया कमेंट बॉक्समध्ये कळवा!
नाशिक
deepakahire1973@gmail.com
******************************************Telegram :******************************************Facebook :************************************************************************************YouTube :
******************************************Quora :******************************************Koo :******************************************************************************************************************************Twitter :@DeepakA86854129******************************************Website :
******************************************
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा